Усе словы

матуля назоўнік | жаночы род

Тое, што і мама.

|| прыметнік: матулін.

|| ласкальная форма: матулька.

|| прыметнік: матульчын.

матухна назоўнік | жаночы род | размоўнае

1. Тое, што і маці (у 1 знач.).

2. Ласкавы зварот да старой жанчыны.

3. Тое, што і матка (у 4 знач.).

   • М. зямля.

матушка назоўнік | жаночы род

Жонка святара, пападдзя, а таксама манашка.

матч назоўнік | мужчынскі род

Спартыўнае спаборніцтва ў гульні паміж двума праціўнікамі або дзвюма камандамі.

• Футбольны м.
• М. турнір.

|| прыметнік: матчавы.

матч-турнір назоўнік | мужчынскі род

Від спаборніцтва па шахматах, дзе пры невялікай колькасці ўдзельнікаў кожны іграе з кожным у тым парадку, які вызначае спецыяльная табліца.

матчын прыметнік

1. Які належыць матцы (у 1 знач.).

   • Матчына хата.
   • Матчыны вочы ў сэрца глядзяць (прыказка).

2. Уласцівы матцы.

   • Матчына ласка.

3. Такі, як у маткі.

   • У Алесі матчыны вочы.

4. Родны; народны.

   • Матчына мова.

матываваны прыметнік

Які мае матывіроўку, абгрунтаваны.

• Матываванае рашэнне.

|| назоўнік: матываванасць.

матываваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

Прывесці (-водзіць) матывы, довады ў карысць чаго-н.

• М. свой адказ.

|| назоўнік: матывацыя, матываванне і матывіроўка.

матывацыя назоўнік | жаночы род

1. гл. матываваць.

2. Сістэма довадаў, аргументаў на карысць чаго-н., матывіроўка.

|| прыметнік: матывацыйны.

матывіроўка назоўнік | жаночы род

1. гл. матываваць.

2. Тое, што і матывацыя (у 2 знач.).

|| прыметнік: матывіровачны.

матыка назоўнік | жаночы род

Ручная земляробчая прылада для рыхлення глебы, акучвання бульбы, буракоў.

|| прыметнік: матычны.

• Матычнае земляробства.

матыль назоўнік | мужчынскі род

1. Тое, што і матылёк.

2. Лічынка камара, якая служыць прынадай пры лоўлі рыбы, а таксама кормам для акварыумных рыб.

Матылі ў вачах (размоўнае) — пра мігценні перад вачамі, калі становіцца млосна, дрэнна.

матылёк назоўнік | мужчынскі род

Насякомае з дзвюма парамі рознакаляровых крылаў, пакрытых пылком.

• Капусны м.

|| прыметнік: матыльковы.

• Сямейства матыльковых (назоўнік).

матыліца назоўнік | жаночы род

1. Тое, што і матылёк.

2. Хвароба хатняй жывёлы, часцей авечак, коз, з-за чаго жывёла не знаходзіць сабе месца, круціцца, круціць галавой.

|| прыметнік: матылічны.

матычыць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Апрацоўваць, рыхліць зямлю матыкай.

|| назоўнік: матычанне.

матыў² назоўнік | мужчынскі род

1. Прасцейшая састаўная частка сюжэта, тэма ў творах мастацтва (спецыяльны тэрмін).

2. Мелодыя, напеў.

   • Вясёлы м.

|| прыметнік: матыўны.

матэль назоўнік | мужчынскі род

Гасцініца для аўтатурыстаў.

|| прыметнік: матэльны.

матэматызацыя назоўнік | жаночы род

Выкарыстанне матэматычных метадаў у якой-н. навуцы, сферы дзейнасці.

• М. прыродазнаўчых навук.

матэматык назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст у галіне матэматыкі.

|| жаночы род: матэматычка.

матэматыка назоўнік | жаночы род

Навука, якач вывучае велічыні, колькасныя адносіны, а таксама прасторавыя формы навакольнага свету.

• Вышэйшая м.

|| прыметнік: матэматычны.

• Матэматычная задача.

матэрыя назоўнік | жаночы род

1. Аб’ектыўная рэальнасць, якая існуе паміма і незалежна ад свядомасці чалавека.

   • Формы існавання матэрыі.

2. Рэчыва, з якога складаюцца фізічныя целы прыроды.

   • Будова матэрыі.

3. Тканіна, матэрыял (у 4 знач.; размоўнае).

4. пераноснае значэнне: Прадмет размовы, тэма.

   • Гутарыць аб высокай матэрыі.

матэрыял назоўнік | мужчынскі род

1. Прадметы, рэчывы, з якіх будуецца, вырабляецца што-н., сыравіна.

   • Будаўнічы м.

2. пераноснае значэнне: Розныя звесткі, крыніцы, якія служаць асновай для чаго-н.

   • М. для назірання.
   • Гістарычны м.

3. звычайна Збор звестак, дакументаў па якому-н. пытанню.

   • Матэрыялы з’езда.

4. Тканіна, трыкатажны або сінтэтычны выраб, прызначаны для шытва.

   • М. на сукенку.

|| прыметнік: матэрыяльны.

матэрыялазнаўства назоўнік | ніякі род

Навука аб трываласці і дэфармаванасці матэрыялаў (у 1 знач.).

|| прыметнік: матэрыялазнаўчы.

матэрыяльны прыметнік

1. гл. матэрыял.

2. Рэчыўны, рэальны, у супрацьлегласць духоўнаму.

   • М. свет.

3. Які адносіцца да ўзроўню жыцця, даходу, заробку.

   • Матэрыяльнае становішча.

|| назоўнік: матэрыяльнасць.

матэрыялізаваць дзеяслоў | кніжнае | закончанае і незакончанае трыванне

Увасобіць (увасабляць) у канкрзтныя, рэчыўныя формы.

|| зваротны стан: матэрыялізавацца.

|| назоўнік: матэрыялізацыя.

матэрыялізм назоўнік | мужчынскі род

Навуковы філасофскі кірунак, які ў супрацьлегласць ідэалізму, прызнае першаснасць матэрыі і другаснасць свядомасці, матэрыяльнасць свету, незалежнасць яго існавання ад свядомасці людзей і яго пазнавальнасць.

• Дыялектычны маіэрыялізм — навуковы светапогляд, які грунтуецца на матэрыялістычным тлумачэнні аб’екгыўнага свету і дыялекгычным метадзе яго пазнання.
• Гістарычны матэрыялізм — навука аб найболып агульных законах і рухаючых сілах развіцця грамадстаа і грамадазнаўчай думкі.

|| прыметнік: матэрыялістычны.

• Матэрыялістычная філасофія.
• Матэрыялістычнае разуменне з ‘яў прыроды.

матэрыяліст назоўнік | мужчынскі род

1. Паслядоўнік матэрыялізму.

2. Чалавек, вельмі практычны па сваіх інтарэсах, які падыходзіць да ўсяго з пункту гледжання матэрыяльных выгад для сябе (размоўнае).

|| жаночы род: матэрыял’істка.

|| прыметнік: матэрыялісцкі.

матэрыялістычны прыметнік

1. гл. матэрыялізм.

2. Вузка практычны, які адносіцца да рэчаіснасці з пункту гледжання сваёй выгады.

|| назоўнік: матэрыялістычнасць.

мафія назоўнік | жаночы род

Тайная тэрарыстычная арганізацыя ў Італіі (узнікла на востраве Сіцылія); гангстэрскія аб’яднанні ў ЗША і іншых краінах, якія тэрарызуюць насельніцтва грабяжом, забойствамі і інш.

мафіёзі назоўнік | мужчынскі род | нескланяльнае

Член мафіі.

мах² размоўнае | выказнік

Ужыв. для абазначэння хуткага руху (ад дзеясл. махнуць — махаць).

• Варона крыламі мах, мах!

махавы прыметнік

Які мае адносіны да маху, махання, прызначаны для яго.

• Махавыя пёры.
• Махавое кола (спецыяльны тэрмін) кола вялікага дыяметра з масіўным вобадам, якое забяспечвае раўнамерны рух механізма.

махавік² назоўнік | мужчынскі род

Ядомы грыб на тонкай ножцы з жоўта-бурай шапкай.

махала назоўнік | ніякі род

Махалам не адмахацца (размоўнае) — ніякімі сіламі не прымусіць адчапіцца; хоць ты махалам махай (размоўнае) — занадта многа каго-н., не адбіцца.

махальны назоўнік | мужчынскі род

Тое, што і махальнік.

махальнік назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Асоба, якая падае сігналы маханнем.

махаон назоўнік | мужчынскі род

Буйны дзённы матылёк з жоўтымі крыламі ў чорныя крапінкі.

|| прыметнік: махаонавы.

махаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. чым. Рабіць узмахі, рухі ў паветры.

   • М. рукой каму-н.

2. чым. Трэсці чым-н., пагражаючы каму-н.

   • М. кулаком.

3. Хутка ісці, рухацца, шпарыць (размоўнае).

   • Прыйшлося м. пяць кіламетраў па дажджы.

|| аднакратны дзеяслоў: махнуць.

|| назоўнік: маханне.

махер назоўнік | мужчынскі род

Шэрсць коз ангорскай пароды або выраб з гэтай шэрсці.

|| прыметнік: махеравы.

• М. шалік.

махляваць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Займацца махлярствам; жульнічаць, ашукваць.

|| закончанае трыванне: змахляваць.

|| назоўнік: махляванне.

махляр назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Той, хто займаецца махлярствам, махлюе; жулік, ашуканец,

|| жаночы род: махлярка.

|| прыметнік: махлярскі.

• Махлярскія махінацыі.

махлярства назоўнік | ніякі род | размоўнае

Падман, ашуканства з карыслівай мэтай.

махнаты прыметнік

1. Аброслы поўсцю, валасамі, касматы.

   • М. звер.

2. Пра тканіны: з густым ворсам.

   • М. ручнік.

3. пераноснае значэнне: З густой ігліцай, з густымі галінамі.

   • Махнатыя лапы ялін.

|| назоўнік: махнатасць.

махнаціцца дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Рабіцца махнатым, калмаціцца.

• Сукно пачало м.

махнаціць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Рабіць махнатым, калмаціць.

махнуць дзеяслоў | закончанае трыванне

1. гл. махаць.

2. Кінуцца куды-н. (размоўнае).

   • М. цераз пют.

3. Адправіцца, паехаць куды-н. (размоўнае).

   • М. на поўдзень.

Махнуць рукой на каго-што (размоўнае) — перастаць звяртаць увагу на каго-, што-н.

махорка назоўнік | жаночы род

Тытунь ніжэйшага гатунку, а таксама расліна, з лісця і сцябла якой атрымліваюць гэты тытунь.

|| прыметнік: махорачны.

махра назоўнік | жаночы род | размоўнае

Тое, што і махорка.

махраваты прыметнік

З невялікімі махрамі.

|| назоўнік: махраватасць.

махрасты прыметнік

Тое, што і махрысты.

|| назоўнік: махрастасць.