Усе словы

літаратуразнаўства назоўнік | ніякі род

Навука аб мастацкай літаратуры.

|| прыметнік: літаратуразнаўчы.

літаратурны прыметнік

1. гл. літаратура.

2. Які адпавядае нормам літаратурнай мовы.

   • Л. стыль.

Літаратурная мова — апрацаваная форма агульнанароднай мовы, якая валодае пісьмова замацаванымі нормамі.

|| назоўнік: літаратурнасць.

літаратуршчына назоўнік | жаночы род | размоўнае | неадабральнае

У літаратуры (у 2 знач.): дрэнны мастацкі густ, які выяўляецца ў вычварнасці стылю, шаблоннасці вобразаў, адсутнасці прастаты і мастацкай праўды.

літасць назоўнік | жаночы род

Добрыя, велікадушныя адносіны; міласць.

Без літасці —

1. жорстка, строга;
2. неміласэрна, не шкадуючы.

літасцівы прыметнік

Схільны да літасці; спагадлівы.

• Літасцівае сэрца.

|| назоўнік: літасцівасць.

літаўры назоўнік | жаночы род

Ударны музычны інструмент у выглядзе двух паўшар’яў, абцягнутых скурай.

• Біць у л. (таксама пераноснае значэнне: святкаваць перамогу).

літаўрыст назоўнік | мужчынскі род

Музыкант, які іграе на літаўрах.

літограф назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст у галіне літаграфіі.

літоўка назоўнік | жаночы род

Від касы з доўгім палатном і высокім касільнам.

літоўцы назоўнік | мужчынскі род

Народ, які складае асноўнае насельніцтва Літвы.

|| жаночы род: літоўка.

|| прыметнік: літоўскі.

літр назоўнік | мужчынскі род

Адзінка вымярэння аб’ёму і ёмістасці, роўная 1000 куб. см., а таксама колькасць вадкасці такога аб’ёму.

|| прыметнік: літровы.

літраж назоўнік | мужчынскі род

Умяшчальнасць пасудзіны ў літрах.

• Л. бака.

|| прыметнік: літражны.

літроўка назоўнік | жаночы род | размоўнае

Бутэлька ёмістасцю ў адзін літр.

|| прыметнік: літровачны.

літургія назоўнік | жаночы род

Хрысціянскае набажэнства, імша, абедня.

|| прыметнік: літургічны.

• Літургічныя спевы.

літы прыметнік

Выраблены ліццём.

• Літая сталь.

ліф назоўнік | мужчынскі род

Верхняя частка жаночай сукенкі.

|| прыметнік: ліфны і ліфавы.

ліфт назоўнік | мужчынскі род

Пад’ёмная машына з кабінай для перамяшчэння людзей, грузаў у шматпавярховых дамах, шахтах і пад.

|| прыметнік: ліфтавы.

ліфцёр назоўнік | мужчынскі род

Работнік, які абслугоўвае ліфт.

|| жаночы род: ліфцёрка.

|| прыметнік: ліфцёрскі.

ліфчык назоўнік | мужчынскі род

Прадмет дзіцячай ці жаночай бялізны, які аблягае грудзі.

|| прыметнік: ліфчыкавы.

ліха назоўнік | ніякі род

1. Няшчасце, зло, бяда.

   • Да ўсякага ліха прывыкнуць можна.

2. У фальклоры: нячыстая сіла, чорт.

Фразеалагізмы:

• Ведаць, пачым фунт ліха (размоўнае) — пазнаць як цяжка жыць у горы, нястачы.
• Да ліха (размоўнае) — вельмі многа.
• Ліха яго бяры (размоўнае) — адносіцца абыякава да чаго-н.
• Не памінай (не памінайце) ліхам (размоўнае) — не ўспамінай(-це) блага.
• Як на (тое) ліха (размоўнае) — не ў пару, не да месца.

ліхадзей назоўнік | мужчынскі род

Той, хто чыніць ліха (у 1 знач.), зло, бяду.

|| жаночы род: ліхадзейка.

|| прыметнік: ліхадзейскі.

ліхалецце назоўнік | ніякі род

Час вялікай нягоды, няшчасця і гора.

• Перажылі ваеннае л.

ліхаманка прыметнік

1. Хваравіты стан, які суправаджаецца гарачкай і трасцай.

   • Трэсціся як у ліхаманцы.

2. пераноснае значэнне: Узбуджаны, трывожны стан, празмерна паспешлівая дзейнасць.

   • Біржавая л.

ліхаманкавы прыметнік

1. Які бывае пры ліхаманцы (у 1 знач.).

   • Л. стан.

2. пераноснае значэнне: Вельмі ўсхваляваны, нервовы, празмерна паспешлівы.

   • Ліхаманкавая дзейнасць.

|| назоўнік: ліхаманкавасць.

ліхацтва назоўнік | ніякі род

Паводзіны ліхача, залішняя адвага, празмернае маладзецтва.

ліхач назоўнік

1. Рамізнік з франтаватым экіпажам на добрым кані (устарэлае).

   • Наняць ліхача.

2. Шафёр, вадзіцель, які грэбуе правіламі бяспекі язды.

   • З такім ліхачом боязна ехаць.

|| прыметнік: ліхацкі.

ліхвяр назоўнік | мужчынскі род

Чалавек, які дае грошы ў доўг і бярэ вельмі высокія працэнты за іх.

|| жаночы род: ліхвярка.

|| прыметнік: ліхвярскі.

ліхвярства назоўнік | ніякі род

Занятак, дзейнасць ліхвяра.

ліхтар назоўнік | мужчынскі род

1. Асвятляльны прыбор з крыніцай святла ў выглядзе шклянога шара або футарала са шклянымі сценкамі.

   • Вулічны л.
   • Электрычны л.

2. Шкляны праём у даху, а таксама зашклёны выступ у будынку.

3. Сіняк, кровападцёк пад вокам (размоўнае).

|| памяншальная форма: ліхтарык.

|| прыметнік: ліхтарны.

ліхтаршчык назоўнік | мужчынскі род | устарэлае

Той, хто наглядае за дзейнасцю і спраўнасцю ліхтароў (у 1 знач.).

|| жаночы род: ліхтаршчыца.

ліхтуга назоўнік | жаночы род | размоўнае

Няшчаснае здарэнне, вялікая бяда.

ліхтэр назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Грузавое несамаходнае судна, прызначанае для пагрузкі і разгрузкі вялікіх суднаў ці для мясцовых перавозак.

|| прыметнік: ліхтэрны.

ліхі прыметнік

Які можа ці здольны прычыніць бяду, нядобры, злы.

• Л. чалавек.
• Ліхая гадзіна.

|| назоўнік: ліхасць.

ліцейня назоўнік | жаночы род

Майстэрня, цэх, дзе адліваюць металічныя вырабы.

ліцейшчык назоўнік | мужчынскі род

Рабочы — спецыяліст па ліцейнай справе.

|| прыметнік: ліцейшчыцкі.

ліцер назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Дакумент на права бясплатнага або льготнага праезду па чыгунцы ці іншых шляхах зносін.

|| прыметнік: ліцерны.

• Л. білет.

ліцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

Цячы струменем.

• Вада льецца з крана.
• Льецца гаворка (пераноснае значэнне).

ліццё назоўнік | ніякі род

1. гл. ліць.

2. зборны назоўнік: Літыя металічныя вырабы.

   • Чыгуннае л.

ліць² дзеяслоў | незакончанае трыванне

Вырабляць што-н. з расплаўленага рэчыва.

• Л. гарматы.

|| закончанае трыванне: выліць.

|| назоўнік: ліццё.

|| прыметнік: ліцейны і ліццёвы.

• Ліцейная вытворчасць.
• Ліцейны цэх.
• Ліццёвае прэсаванне.

ліцэй назоўнік | мужчынскі род

1. У дарэвалюцыйнай Расіі: прывілеяваная мужчынская навучальная ўстанова.

2. Сярэдняя навучальная ўстанова ў некаторых краінах Заходняй Еўропы, Расіі, Беларусі і інш.

|| прыметнік: ліцэйскі.

ліцэнзія назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

1. Дазвол на ўвоз тавараў з-за граніцы або на вываз іх за граніцу, а таксама дакумент, які пацвярджае такое права.

2. Дазвол на права льготнага або бясплатнага выкарыстання чаго-н.

   • Л. на адстрэл лася.

3. Дазвол на права выкарыстання вынаходства, на права вырабу якой-н. прадукцыі.

   • Латэнтная л.

|| прыметнік: ліцэнзійны.

• Ліцэнзійнае пагадненне.

ліцэіст назоўнік | мужчынскі род

Выхаванец ліцэя.

|| прыметнік: ліцэісцкі.

лічба назоўнік | жаночы род

1. Знак для абазначэння ліку.

   • Арабскія лічбы (1, 2, 3 і г.д.).
   • Рымскія лічбы (І, ІІ, ІІІ і г.д.).

2. Паказчык чаго-н., выражаны ў лічбах, сума.

Фразеалагізмы:

• Астранамічныя лічбы — пра вельмі вялікія лічбавыя велічыні.
• Круглыя лічбы — лічбы без дробавых адзінак.

|| прыметнік: лічбавы.

• Л. код.

лічбаванне назоўнік | ніякі род

1. гл. лічбаваць.

2. Лічбавае абазначэнне чаго-н.

лічбаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Абазначаць лічбамі; нумараваць.

• Л. старонкі.

|| назоўнік: лічбаванне.

• Л. старонак кніг.

лічбавы прыметнік

Абазначэнне лічбамі, выражаны ў лічбах.

• Лічбавыя даныя.
• Л. вынік.

Лічбавая вылічальная машына — вылічальная машына, якая пераўтварае велічыні, прадстаўленыя ў выглядзе набору лічбаў (лікаў).

лічнік назоўнік | мужчынскі род

У матэматыцы: лік у простых дробах, які стаіць над рысай і паказвае, з колькіх долей складаецца дроб; процілегласць назоўнік. У дробе ³⁄₅ л. 3, а назоўнік 5.

лічылка назоўнік | жаночы род | размоўнае

У дзіцячых гульнях: вершык з лічэннем, які вымаўляецца нараспеў і якім суправаджаецца размеркаванне ўдзельнікаў гульні.

лічыльнік назоўнік | мужчынскі род

Апарат для аўтаматычнага падліку чаго-н.

• Л. электрычнай энергіі.

лічыльнікі назоўнік

Простая прылада для падліку ў выглядзе чатырохвугольнай рамы з нанізанымі на папярочныя металічныя пруткі рухомымі костачкамі.

• Канторскія л.