Усе словы

лінчаваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

У ЗША: падвергнуць (-вяргаць) самасуду, так званаму суду Лінча.

|| назоўнік: лінчаванне.

лінь² назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Вельмі моцны канат для карабельнай снасці.

|| памяншальная форма: лінёк.

|| прыметнік: лінявы.

лінючы прыметнік

Які лёгка ліняе, выцвітае.

• Л. паркаль.

|| назоўнік: лінючасць.

лінялы прыметнік

Які страціў першапачатковую афарбоўку, выцвілы.

ліняць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Траціць сваю першапачатковую афарбоўку, выцвітаць.

   • Тканіна ліняе на сонцы.

2. Скідваць ці мяняць у пэўныя перыяды сваё покрыва (пра жывёл, птушак).

   • Зайцы ліняюць.

|| закончанае трыванне: выліняць, зліняць і паліняць.

|| назоўнік: лінянне і лінька.

• Веснавая лінька пушных звяроў.

лінёўка назоўнік | жаночы род

1. гл. лінеіць.

2. Спосаб, характар лінеення.

   • Косая л.
   • Л. ў клетачку.

лінія назоўнік | жаночы род

1. Рыса на плоскасці, паверхні або ў прасторы.

   • Прамая л.
   • Ломаная л.

2. Рыса, якая вызначае кірунак, мяжу, узровень чаго-н.

   • Берагавая л.
   • Л. гарызонта.

3. Размяшчэнне чаго-н. у адзін рад.

   • Л. ўмацавання.

4. Шлях (чыгуначны, водны і інш.) зносін, напрамак якіх-н. перадач.

   • Паветраная л.
   • Трамвайная л.
   • Тэлеграфная л.

5. Паслядоўны рад продкаў, нашчадкаў, аб’яднаных кроўнымі сувязямі.

   • Л. роду.

6. пераноснае значэнне: Напрамак, спосаб дзеянняў, думак, поглядаў.

   • Л. паводзін.
   • Весці (гнуць; размоўнае) сваю лінію (дамагацца свайго).
   • Ісці па лініі найменшага супраціўлення (выбіраць найбольш лёгкі спосаб дзеянняў, ухіляючыся ад цяжкасцей).

7. пераноснае значэнне: Галіна якой-н. дзейнасці.

   • Працаваць па грамадскай лініі.

8. Старая руская мера даўжыні, роўная ¹⁄₁₀ цалі.

Па лініі чаго, у знач. прыназоўнік: — у галіне чаго-н.

• Дзейнічаць па лініі мясцкома.

ліпа² назоўнік | жаночы род | размоўнае

Пра што-н. падробленае, фальшывае, несапраўднае.

|| прыметнік: ліпавы.

• Ліпавыя дакументы.

ліпень назоўнік | мужчынскі род

Сёмы месяц каляндарнага года.

|| прыметнік: ліпеньскі.

ліпець дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Ледзь-ледзь трымацца (пра каго-, што-н.).

• Дзверы ледзь ліпяць.
• Агонь ліпіць (перан.).

Ліпець на валаску (на павуцінцы) (размоўнае) — быць у вельмі ненадзейным, небяспечным становішчы.

ліпкі прыметнік

Які лёгка прыліпае, клейкі.

• Ліпкія рукі.
• Ліпкае лісце.
• Л. чалавек (недарэчны, назойлівы; пераноснае значэнне).

|| назоўнік: ліпкасць.

ліпнуць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. да каго-чаго. Прыліпаць, прыставаць.

   • Гразь ліпне да абутку.

2. пераноснае значэнне, да каго-чаго. Назойліва прыставаць (размоўнае).

   • Ён ліпне як смала.

3. Тое, што і зліпацца.

   • Вочы ліпнуць.

ліпняк назоўнік | мужчынскі род

Ліпавы зараснік.

• Разросся малады л.

ліпучка назоўнік | жаночы род | размоўнае

Ліпучы, клейкі пластыр, папера.

• Л. для мух.

ліпучы прыметнік | размоўнае

Тое, што і ліпкі.

|| назоўнік: ліпучасць.

ліпіна назоўнік | жаночы род | размоўнае

Асобнае дрэва ліпы.

• Ліпіну віхор зваліў.

ліра² назоўнік | жаночы род

Грашовая адзінка ў Італіі і Турцыі.

лірнік назоўнік | мужчынскі род

На Украіне і Беларусі даўней: вандроўны музыка-спявак з лірай1 (у 2 знач.).

лірызм назоўнік | мужчынскі род

1. Лірычны характар, лірычны змест чаго-н.

   • Л. паэмы.

2. Чуллівасць у перажываннях, у настроі; мяккасць і тонкасць эмацыянальнага пачатку.

   • Л. беларускага пейзажу.

лірык назоўнік | мужчынскі род

Аўтар лірычных літаратурных твораў.

• Паўлюк Трус — паэт-л.

лірыка назоўнік | жаночы род

1. Адзін з трох родаў мастацкай літаратуры, у якім адлюстроўваюцца перажыванні, пачуцці, настроі паэта.

   • Беларуская л.

2. Сукупнасць твораў гэтага роду паэзіі.

   • Л. Багдановіча.

3. пераноснае значэнне: Чуллівасць, перажыванні, настрой (размоўнае).

   • Упасці ў лірыку.

|| прыметнік: лірычны.

• Лірычная паэзія.
• Лірычнае адступленне (у эпічным або ліра-эпічным літаратурным творы: прасякнутае лірызмам адступленне, афарбаванае інтымнай звернутасцю аўтара да чытача).
• Л. настрой.

лірычны прыметнік

1. гл. лірыка.

2. Прасякнуты лірызмам (у 2 знач.).

   • Л. тон.

3. Пра голас спевака: мяккі, прыемны па тэмбру.

   • Л. тэнар.

|| назоўнік: лірычнасць.

ліс назоўнік | мужчынскі род

Самец лісы.

|| прыметнік: лісіны.

• Лісіная ўсмешка (пераноснае значэнне: хітрая).

ліса назоўнік | жаночы род

1. Драпежная жывёліна сямейства сабачых з вострай мордай і доўгім пушыстым хвастом, а таксама яе футра.

   • Л. і ў сне курэй лічыць (прыказка).

2. пераноснае значэнне: Хітры, ліслівы чалавек.

|| прыметнік: лісіны.

лісахвост назоўнік | мужчынскі род

Травяністая кармавая расліна сямейства злакавых з суквеццем у выглядзе мяцёлкі.

|| прыметнік: лісахвоставы.

ліслівы прыметнік

1. Які ліслівіць, дагаджае каму-н. з карысцю для сябе.

   • Л. хлопец.

2. Які змяшчае ліслівасць.

   • Ліслівая ўсмешка.

3. Ласкавы, угодлівы, які ўмее дагадзіць.

   • Л. голас (размоўнае).

|| назоўнік: ліслівасць.

ліслівіць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Крывадушна хваліць каго-н., дагаджаць каму-н. з карыслівай мэтай.

ліснік назоўнік | мужчынскі род

Тое, што і паслён.

|| прыметнік: ліснікавы.

ліст² назоўнік | мужчынскі род

1. Тонкі плоскі кусок якога-н. матэрыялу.

   • Л. бляхі.
   • Л. паперы.

2. Пісьмо.

   • Атрымаць л.

3. Дакумент, якім што-н. пацвярджаецца або загадваецца (спецыяльны тэрмін).

   • Выканаўчы л. (дакумент на права спагнання паводле рашэння суда).
   • Тытульны л. (старонка ў пачатку кнігі, дысертацыі і пад., дзе надрукавана яе назва).

З ліста (іграць, чытаць) — адразу, без папярэдняй падрыхтоўкі.

|| памяншальная форма: лісток.

ліставы² прыметнік

Які мае форму ліста (у 1 знач.).

• Ліставое жалеза.

лістаж назоўнік | мужчынскі род

Аб’ём кнігі, брашуры і пад. у аркушах.

• Л. кнігі.

|| прыметнік: лістажны.

лістапад назоўнік | мужчынскі род

1. Адзінаццаты месяц каляндарнага года.

   • Пачатак лістапада.

2. Ападанне лісця восенню, а таксама час гэтага ападання.

|| прыметнік: лістападны.

лісток назоўнік | мужчынскі род

1. гл. ліст .

2. Бланк для запісу чаго-н.

   • Кантрольны л.

лістота назоўнік | жаночы род | зборны назоўнік

Тое, што і лісце.

лістоўка назоўнік | жаночы род

Друкаваны або рукапісны лісток злабадзённага палітычнага зместу.

• Л. агітацыйнага характару.

лістоўніца назоўнік | жаночы род

Хвойнае дрэва з мяккай спадаючай на зіму ігліцай і каштоўнай драўнінай.

• Сібірская л.

|| прыметнік: лістоўнічны.

лісце (лісцё) назоўнік | ніякі род | зборны назоўнік

Лісты раслін.

|| прыметнік: лісцевы і лісцёвы.

• Лісцевая (лісцёвая) падсцілка.

лісцевы (лісцёвы) прыметнік

1. гл. лісце.

2. Пра дрэвы з лістамі; процілегласць хвойны.

   • Лісцевае дрэва.

3. Які складаецца з такіх дрэў.

лісцяны прыметнік | размоўнае

1. Пра дрэвы з лістамі.

   • Лісцяныя дрэвы.

2. Які складаецца з лісця.

   • Лісцяная падсцілка.

лісяня (лісянё) назоўнік | ніякі род

Дзіцяня лісы.

лісіца назоўнік | жаночы род

1. Тое, што і ліса (у 1 знач.).

2. Прыстасаванне ў выглядзе тоўстага круглага палена з чашкай, якое кладзецца ўпоперак саней пры перавозцы бярвення (размоўнае).

|| памяншальная форма: лісічка.

лісічка назоўнік | жаночы род

1. гл. лісіца.

2. Ядомы пласціністы грыб жоўтага колеру.

літавацца дзеяслоў | незакончанае трыванне

Берагчы, праяўляць літасць, міласэрнасць.

літаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Берагчы каго-н,; шкадаваць.

літаграфія назоўнік | жаночы род

1. Друкаванне з плоскай паверхні каменя, на якой зроблены малюнак.

2. Прадпрыемства, дзе друкуюць такім спосабам.

3. Малюнак, зроблены такім спосабам.

|| прыметнік: літаграфскі і літаграфічны.

• Літаграфскі камень.
• Літаграфічны партрэт.

літара назоўнік | жаночы род

1. Знак азбукі.

2. У друкарскім наборы — металічны брусочак з рэльефным відарысам друкаванага знака (спецыяльны тэрмін).

Літара ў літару — вельмі дакладна.

|| прыметнік: літарны.

літаральны прыметнік

1. Тое, што і даслоўны.

   • Л. пераклад.

2. Дакладны, прамы, не пераносны.

   • Л. сэнс.

|| назоўнік: літаральнасць.

літаратар назоўнік | мужчынскі род

Чалавек, які прафесійна займаецца літаратурнай працай, пісьменнік.

|| прыметнік: літаратарскі.

літаратура назоўнік | жаночы род

1. Творы пісьменнасці, якія маюць грамадскае і пазнавальнае значэнне.

   • Навуковая л.
   • Мемуарная л.
   • Мастацкая л.

2. Сукупнасць мастацкіх твораў (паэзія, проза, драма).

   • Тэорыя літаратуры.
   • Беларуская л.

3. Сукупнасць твораў якой-н. галіны ведаў, па якому-н. спецыяльнаму пытанню.

   • Палітычная л.
   • Тэхнічная л.

|| прыметнік: літаратурны.

• Літаратурныя помнікі.
• Літаратурная праца.
• Літаратурныя колы.

літаратуразнавец назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст у галіне літаратуразнаўства.