Усе словы

любасць назоўнік | жаночы род

1. Пачуццё глыбокай прыхільнасці да каго-, чаго-н„ адданасць каму-, чаму-н.; замілаванне кім-, -чым-н.

   • Л. да роднага краю.

2. у знач. выказніка: Любата.

   • Хлопец — адна л.

любата назоўнік | жаночы род

1. Тое, што люба, што выклікае захапленне прывабнасцю, прыгажосцю.

2. у знач. выказніка: Пра захапленне, зачараванне кім-, чым-н., задавальненне ад каго-, чаго-н.

   • Дзяўчына, проста л.

любоў назоўнік | жаночы род

1. Пачуццё сардэчнай прыхільнасці, адданасці каму-, чаму-н.

   • Л. да радзімы.
   • Мацярынская л.
   • Першая л.

2. Схільнасць, цяга да чаго-н.

   • Л. да музыкі.

любоўны прыметнік

1. Які выражае любоў (да 1 знач.), прасякнуты любоўю.

   • Любоўнае пісьмо.
   • Любоўная лірыка.

2. Вельмі ўважлівы, клапатлівы.

   • Любоўныя адносіны да справы.

любы² прыметнік

Кожны, усякі, на выбар.

• У л. час.
• Любымі сродкамі.
• Л. (назоўнік) з нас.

любізнік назоўнік | мужчынскі род

Нагаворнае зелле, якое нібыта здольна прывабіць, прычараваць каханага.

любімец назоўнік | мужчынскі род

Той, каго асабліва любяць, кім захапляюцца.

• Л. публікі.

|| памяншальная форма: любімчык.

|| жаночы род: любіміца.

любімчык назоўнік | мужчынскі род

1. гл. любімец.

2. Той, хто карыстаецца чыёй-н. любоўю, апякунствам на шкоду іншым (размоўнае).

   • Л. маці.

любімы прыметнік

Які выклікае пачуцце любві, якому аддаецца перавага перад іншымі, асабліва дарагі каму-н.

• Л. пісьменнік.
• Любімая справа.

любіцель назоўнік | мужчынскі род

1. чаго і з інфінітывам: Чалавек, які мае прыхільнасць да чаго-н.

   • Л. музыкі.
   • Л. пагаварыць.

2. Той, хто займаецца чым-н. не як прафесіянал.

   • Садавод-л.
   • Шафёр-л.

|| жаночы род: любіцельніца.

|| прыметнік: любіцельскі.

• Л. спектакль.

любіцца дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Любіць адно аднаго, знаходзіцца ў любоўных адносінах.

• Яны даўно любяцца.

любіць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Адчуваць любоў (у 1 знач.) да каго-, чаго-н.

   • Л. радзіму.
   • Л. родную мову.
   • Л. маці.
   • Л. жанчыну.
   • Дзе не любяць — не гасці, а дзе любяць — не часці (прыказка).

2. што і з інфінітывам: Мець цягу, быць схільным да чаго-н.

   • Л. музыку.
   • Л. добры харч.
   • Каса любіць брусок і сала кусок (прыказка).
   • Л. збіраць грыбы.

3. з дадан. сказам. Быць задаволеным чым-н., адчуваць задавальненне ад чаго-н.

   • Бацька не любіць, калі яму пярэчаць.

4. Мець патрэбу ў якіх-н. умовах для існавання, росту і пад.

   • Елка любіць цень.
   • Расліны любяць святло.

люд назоўнік | мужчынскі род | размоўнае | зборны назоўнік

Людзі, група людзей, з’яднаных супольнасцю жыцця.

• Працоўны л.

людаед назоўнік | мужчынскі род

1. Той, хто ўжывае ў ежу чалавечае мяса.

   • Тыгр-людаед.

2. пераноснае значэнне: Крыважэрны чалавеканенавіснік.

   • Фашысцкія людаеды.

|| прыметнік: людаедскі.

людаедства назоўнік | ніякі род

Ужыванне ў ежу чалавечага мяса першабытнымі людзьмі, дзікунамі, а таксама пераноснае значэнне: пра крыважэрнасць, чалавеканенавісніцтва.

людзі назоўнік

1. ужыв. таксама для абазначэння ўсіх, а таксама асоб, якія належаць да пэўнага асяроддзя, групы.

   • Л. рады лету, а пчолы цвету (прыказка).
   • Л. навукі.
   • Маладыя л. (маладыя мужчыны).
   • Бываць на людзях (быць сярод людзей).
   • Вывесці ў л. (дапамагчы заняць пэўнае месца ў грамадстве).
   • Выйсці ў л. (дасягнуць трывалага або высокага месца ў грамадстве).

2. У ваенным асяроддзі: жывая сіла, салдаты.

   • Страты ў людзях і тэхніцы.

3. Кадры, працаўнікі.

   • Калгасу патрэбны л.

4. Слугі, наймічкі, парабкі (устарэлае).

|| прыметнік: людскі.

• Людская памяць.
• Шчасце людское.

людны прыметнік

1. Такі, дзе прысутнічае многа людзей.

   • Л. рынак.

2. З вялікім насельніцтвам або такі, дзе жыве многа людзен.

   • Л. горад.
   • Людная вуліца.

|| прыметнік: люднасць.

людская назоўнік | жаночы род | устарэлае

Памяшканне для слуг пры панскім маёнтку.

людскі прыметнік

1. Чалавечны, паважлівы.

   • Людскія адносіны.

2. Добры, прыгодны для чаго-н.

   • Гэта людская рэч.

|| назоўнік: людскасць.

людцы назоўнік | размоўнае

Ласк. да людзі (у 1 знач.),

• Л. добрыя, ратуйце!

люк назоўнік | мужчынскі род

1. Адтуліна, якая закрываецца векам, напр. на палубе карабля і інш.

   • Каналізацыйны л.

2. Адтуліна для зброі ў борце судна, самалёта і інш. (спецыяльны тэрмін).

   • Люкі для кулямётаў.

|| прыметнік: люкавы.

люкс² прыметнік | нязменнае

1. Багаты, раскошны па абсталяванню, абслугоўванню.

   • Каюта л.
   • Атэлье л.

2. Вышэйшага класа, разраду, гатунку.

   • Шакалад л.

|| прыметнік: люксавы.

люлька² назоўнік | жаночы род

1. Тое, што і калыска (у 1 знач.).

2. Вісячы памост з бартамі для падымання на вышыню рабочых, будаўнічых матэрыялаў, інструментаў для работы на вышыні.

3. Частка лафета (спецыяльны тэрмін).

|| прыметнік: люлечны.

• Л. транспарцёр.

люляць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Рытмічна гойдаць з боку ў бок ці зверху ўніз; калыхаць.

• Л. дзіця.

|| назоўнік: люлянне.

люмбага назоўнік | ніякі род | нескланяльнае | спецыяльны тэрмін

Востры боль у паясніцы; прастрэл.

люмпен-пралетарыят назоўнік | мужчынскі род

У капіталістычным грамадстве: дэкласаваны слой людзей, якія парвалі сувязь з вытворчасцю (басякі, валацугі, жабракі і пад.).

люмінесцэнцыя назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Свячэнне газу, вадкасці або цвёрдага цела, якое абумоўлена не награваннем цела, а нецеплавым узбуджэннем яго атамаў і малекул.

|| прыметнік: люмінесцэнтны.

люнет назоўнік | мужчынскі род

1. Арачны праём у скляпенні або купале над дзвярамі ці над акном (спецыяльны тэрмін).

2. Палявое ўмацаванне (устарэлае).

|| прыметнік: люнетны.

люстра² назоўнік | жаночы род

Падвесны асвятляльны прыбор з некалькіх падсвечнікаў або лямпаў.

• Хрустальная л.

|| прыметнік: люстравы.

люстраны прыметнік

1. гл. люстра.

2. Які з’яўляецца люстрам, з люстрам.

   • Люстраныя дзверы шафы.

3. пераноснае значэнне: З гладкай бліскучай паверхняй.

   • Л. глянец.
   • Люстраная паліроўка.
   • Люстраная паверхня ракі.

люстрын назоўнік | мужчынскі род

Шарсцяная ці паўшарсцяная тканіна з глянцам.

|| прыметнік: люстрынавы.

• Л. касцюм.

люстэрка назоўнік | ніякі род

1. Тое, што і люстра.

   • Глядзецца ў л.
   • Вочы — л. душы.

2. Невялічкае люстра (у 1 знач.).

|| памяншальная форма: люстэрачка.

|| прыметнік: люстэркавы.

люстэрнік назоўнік | мужчынскі род

Майстар па вырабу люстэркаў.

лютаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Праяўляць лютасць, жорсткасць.

• Лютуе вораг.
• Лютавала зіма (пераноснае значэнне).

лютня назоўнік | жаночы род

Старадаўні струнны шчыпковы музычны шструмент.

|| прыметнік: лютневы.

лютніст назоўнік | мужчынскі род

Музыкант, які іграе на лютні.

люты² назоўнік | мужчынскі род

Другі месяц каляндарнага года.

|| прыметнік: лютаўскі.

• Лютаўскія завірухі.

лютэранства назоўнік | ніякі род

Пратэстанцкае веравызнанне, якое ўзнікла на аснове вучэння Лютэра і было накіравана супраць каталівдва і рымскага папы.

|| прыметнік: лютэранскі.

лютэранін назоўнік | мужчынскі род

Той, хто вызнае лютэранства.

|| жаночы род: лютэранка.

люфа назоўнік | жаночы род

1. Паўднёвая расліна сямейства гарбузовых.

2. Губка з высушанага валакністага плода гэтай расліны.

|| прыметнік: люфавы і люфовы.

• Люфовая мачалка.

люцэрна назоўнік | жаночы род

Кармавая травяністая расліна сямейства бабовых.

|| прыметнік: люцэрнавы.

люцэрнішча назоўнік | ніякі род

Поле, дзе расла люцэрна.

люцік назоўнік | мужчынскі род | зборны назоўнік

Травяністая расліна з ядавітым сокам і, часцей, з жоўтымі кветкамі.

|| прыметнік: люцікавы.

• Сямейства люцікавых (назоўнік).

люэс назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Тое, што і сіфіліс.

|| прыметнік: люэсны.

ля² назоўнік | ніякі род | нескланяльнае

Шосты гук музычнай гамы, а таксама нота, што абазначае гэты гук.

лябёдка² назоўнік | жаночы род

Машына для падымання і перамяшчэння грузу.

|| прыметнік: лябёдачны.

• Л. канат.

лявак назоўнік | мужчынскі род | размоўнае | неадабральнае

1. Палітычны дзеяч крайне левых поглядаў.

2. Работнік, які незакокна выкарыстоўвае рабочы час, прылады або прадукт грамадскай працы для асабістай нажывы.

|| прыметнік: лявацкі.

• Л. загіб.

лявацтва назоўнік | ніякі род

Лявацкая палітыка.

|| прыметнік: лявацкі.

лявець дзеяслоў | незакончанае трыванне

Станавіцца левым, больш левым у палітычных адносінах.

|| закончанае трыванне: палявець.

лявоніха назоўнік | жаночы род

Беларускі народны танец, а таксама музыка да гэтага танца.

• Танцуюць імклівую лявоніху.