Усе словы

лахмаціцца дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Станавіцца лахматым.

|| закончанае трыванне: узлахмаціцца і разлахмаціцца.

лахмаціць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Рабіць лахматым (у 2 знач.).

• Л. валасы.

|| закончанае трыванне: узлахмаціць і разлахмаціць.

лахмоцце назоўнік | ніякі род | зборны назоўнік

Старое зношанае або падранае адзенне.

лахі

Лахі пад пахі (размоўнае) — сабраўшы свае пажыткі, выбірацца куды-н.

лацвей прыслоўе | размоўнае

Лепей, зручней.

• Л. табе ўхмыляцца, калі ўсе дапамагаюць.

лацкан назоўнік | мужчынскі род

Адварот на грудной частцы паліто, пінжака.

|| прыметнік: лацканны.

лаціна прыстаўка

Першая частка складаных слоў са знач. лацінскі, напр. лацінаамерыканскі.

лацінаамерыканцы назоўнік | мужчынскі род

Насельніцтва Лацінскай Амерыкі.

|| жаночы род: лацінаамерыканка.

|| прыметнік: лацінаамерыканскі.

• Лацінаамерыканскія краіны.
• Л. варыянт іспанскай мовы.

лацінка назоўнік | жаночы род

Лацінскі алфавіт.

лацінскі прыметнік

1. Які мае адносіны да геаграфіі і культуры старажытнага Рыма.

   • Лацінская прыказка.
   • Л. шрыфт.

2. Тое, што і каталіцкі (устарэлае).

   • Лацінская вера.

лацініца назоўнік | жаночы род

Тое, што і лацінка.

лаціць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Насцілаць латы на кроквы.

• Л. хату.

|| закончанае трыванне: налаціць і налаціць.

|| назоўнік: лачанне.

лашак назоўнік | мужчынскі род

Помесь жарабка і асліцы.

|| прыметнік: лашаковы.

лашчыцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

З ласкаю гарнуцца да каго-н.; старацца ласкай выклікаць ласку ў адказ.

• Л. да маці.

|| закончанае трыванне: прылашчыцца.

|| назоўнік: лашчанне.

лашчыць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Праяўляць пяшчотнасць, любоў, ласку.

• Л. дзіця.
• Сонца лашчыць твар (пераноснае значэнне).

|| назоўнік: лашчанне.

лаяльны прыметнік

Які фармальна трымае сябе ў рамках законнасці, прытрымліваецца добразычліва-нейтральных адносін да каго-, чаго-н.

• Л. чалавек.
• Лаяльныя адносіны.

|| назоўнік: лаяльнасць.

лаянка назоўнік | жаночы род

1. Грубыя абразлівыя словы, выразы.

   • Зняважлівая л.

2. Сварка.

   • Пражыць век без лаянкі.

|| прыметнік: лаянкавы.

• Лаянкавыя словы.

лаяцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Гаварыць грубыя, абразлівыя словы.

2. з кім і без дапаўнення. Сварыцца, зневажаць адзін аднаго грубымі, абразлівымі словамі.

|| закончанае трыванне: палаяцца.

|| назоўнік: лаянне.

лаяць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Называць грубымі, зневажальнымі словамі, ганьбіць.

• Л. адна адну.

|| закончанае трыванне: вылаяць і аблаяць.

• А. у газеце (адмоўна выказацца пра каго-, што-н.).

лаўка² назоўнік | жаночы род | размоўнае

Невялікі гандлёвы магазін.

• Схадзіць у лаўку.

|| прыметнік: лавачны.

лаўкач назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Пранырлівы чалавек, які ўмее выгадна ўладкоўваць свае асабістыя справы; спрытнюга.

|| жаночы род: лаўкачка.

лаўр назоўнік | мужчынскі род

1. Паўднёвае вечназялёнае дрэва, пахучае лісце якога ўжываецца як прыправа.

2. Драўніна гэтай расліны.

3. множны лік: Вянок з лісця гэтага дрэва як сімвал перамогі, узнагароды.

   • Чужыя лаўры не даюць яму спакою (пераноснае значэнне: аб зайздрасці да чыйго-н. поспеху).
   • Пажынаць лаўры (пераноснае значэнне: атрымліваць прызнанне сваіх дасягненняў).
   • Спачыць на лаўрах (пераноснае значэнне: задаволіцца дасягнутым).

|| прыметнік: лаўровы.

• Л. пах.
• Сямейства лаўровых (назоўнік).
• Л. вянок.

лаўра назоўнік | жаночы род

Назва вялікіх праваслаўных мужчынскіх манастыроў.

• Кіева-Пячэрская л.

лаўравішня назоўнік | жаночы род

Паўднёвая вечназялёная расліна, з лісця якой атрымліваюць лекавыя рэчывы.

|| прыметнік: лаўравішнёвы.

• Лаўравішнёвыя кроплі.

лаўрэат назоўнік | мужчынскі род

Званне, якое прысуджаецца за выдатныя заслугі ў галіне навукі, мастацтва і пад., а таксама асоба, якая мае такое званне.

• Л. конкурсу піяністаў.

|| жаночы род: лаўрэатка.

|| прыметнік: лаўрэацкі.

• Л. медаль.

лаўсан назоўнік | мужчынскі род

Род сінтэтычнага валакна, а таксама тканіна з гэтага валакна.

|| прыметнік: лаўсанавы.

леапард назоўнік | мужчынскі род

Буйны драпежнік сямейства кашэчых з плямістай шэрсцю.

|| прыметнік: леапардавы.

лебедзь назоўнік | мужчынскі род

Вялікая вадаплаўная птушка з доўгай выгнутай шыяй.

• Чорны л.
• Л. ляціць к снегу, а гусь — к дажджу (прыказка).

|| прыметнік: лебядзіны.

• Л. пух.
• Лебядзіная песня (пераноснае значэнне: апошняе праяўленне таленту).

лебедзяня (лебедзянё) назоўнік | ніякі род

Птушаня лебедзя.

лебяда назоўнік | жаночы род

Пустазелле.

|| прыметнік: лебядовы.

• Сямейства лебядовых (назоўнік).

лева² прыстаўка

Першая частка складаных слоў у знач. левы, напр. левабаковы, левабярэжны.

левабярэжжа назоўнік | ніякі род

Зямельная прастора, што знаходзіцца на левым беразе, прылягае да левага берага.

• Л. Нёмана.

левабярэжны прыметнік

Размешчаны на левым беразе.

• Левабярэжная раўніна Прыпяці.

левафланговы прыметнік

Які знаходзіцца на левым флангу.

• Л. ўчастак фронту.

левы прыметнік

1. Размешчаны з таго боку цела, дзе знаходзіцца сэрца, а таксама наогул размешчаны з гэтага боку.

   • Левая рука.
   • Л. бераг.

2. Палітычна радыкальны ці больш радыкальны, чым іншыя.

   • Газеты левага напрамку.

3. Пра пабочны або незаконны заробак.

   • Левы рэйс.
   • Левыя грошы.

левіяфан назоўнік | мужчынскі род | кніжнае

Пра каго-, што-н., хто (што) здзіўляе сваёй велічынёй, сілай (паводле імя біблейскага марскога страшыдлы ці лятаючага дракона).

легальны прыметнік

Дазволены законам.

• Легальнае становішча.

|| назоўнік: легальнасць.

легалізавацца дзеяслоў | кніжнае | закончанае і незакончанае трыванне

Перайсці (пераходзіць) на легальнае становішча.

|| назоўнік: легалізацыя.

легалізаваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

Перавесці (-водзіць) на легальнае становішча.

|| назоўнік: легалізацыя.

легат назоўнік | мужчынскі род

1. У старажытным Рыме: пасол, а таксама намеснік імператара ў правінцыі.

2. У каталіцкай царкве: дыпламатычны прадстаўнік Рымскага Папы.

   • Папскі л.

|| прыметнік: легацкі.

легенда² назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Сукупнасць умоўных знакаў і тлумачэнняў да карты, схемы, плана і пад.

легендарны прыметнік

1. Які з’яўляецца легендай.

   • Легендарная аповесць.

2. пераноснае значэнне: Незвычайны, небывалы, авеяны славай (высокае).

   • Л. герой.

3. пераноснае значэнне: Выдуманы, непраўдападобны.

   • Легендарныя чуткі.

|| назоўнік: легендарнасць.

легка прыстаўка

Першая частка складаных слоў у знач. лёгкі, ужыв. замест «лёгка…», калі націск у другой частцы падае на першы склад, напр. легкавагавы, легкаверны.

легкаважны прыметнік

1. Які мае невялікую ці недастатковую вагу.

   • Л. груз.

2. пераноснае значэнне: Легкадумны, несур’ёзны, павярхоўны.

   • Л. выпад.

|| назоўнік: легкаважнасць.

легкаверны прыметнік

Які ўсяму верыць, залішне даверлівы.

• Л. чалавек.

|| назоўнік: легкавер’е і легкавернасць.

легкавушка назоўнік | жаночы род | размоўнае

Легкавая аўтамашына.

легкавы прыметнік

Прызначаны для перавозкі людзей, ручнога багажу.

• Л. аўтамабіль.

легкадумны прыметнік

Які дзейнічае без дастатковага разважання; несур’ёзны.

• Л. ўчынак.
• Легкадумнае рашэнне.

|| назоўнік: легкадумнасць.

легкакрылы прыметнік

Хуткі ў палётах, у рухах; з лёгкімі крыламі.

• Легкакрылая чайка.
• Легкакрылая радасць (пераноснае значэнне).

легкаплаўкі прыметнік | спецыяльны тэрмін

Які плавіцца пры параўнальна невысокай тэмпературы.

• Л. метал.

|| назоўнік: легкаплаўкасць.