Усе словы

лаза назоўнік | жаночы род

1. Кусты некаторых парод вярбы, вінаграду.

   • Вінаградная л.

2. Доўгае гнуткае галлё некаторых хмызнякоў.

   • Плесці кошыкі з лазы.

Даць лазы (размоўнае) — адсцябаць розгамі.

|| прыметнік: лазовы.

• Лазовая кара.
• Л. кошык.

лазавікі назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Лапці з лазы.

лазарэт назоўнік | мужчынскі род

Невялікі ваенны шпіталь.

• Палявы л.

Дома — цэлы л. (пераноснае значэнне: усе хворыя; размоўнае).

|| прыметнік: лазарэтны.

лазаты прыметнік

Чорт лазаты — пра таго, хто з’яўляецца ўвасабленнем зла, несправядлівасці.

лазеншчык назоўнік | мужчынскі род

Работнік лазні, які абслугоўвае наведвальнікаў.

|| жаночы род: лазеншчыца.

|| прыметнік: лазеншчыцкі.

лазер назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

1. Аптычны генератар для атрымання вузкага, вельмі моцнага пучка святла.

   • Імпульсны л.

2. Пучок святла, прамень, які атрымліваецца пры дапамозе такога генератара.

   • Зварка лазерам.
   • Лячэнне лазерам.

|| прыметнік: лазерны.

• Лазерная ўстаноўка.
• Л. прамень.
• Лазерная хірургія.

лазера прыстаўка

Першая частка складаных слоў са знач. які мае адносіны да лазера (у 2 знач.), напр. лазератэрапія.

лазершчык назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Спецыяліст па лазернай тэхналогіі, па рабоце з лазернай тэхнікай.

лазня назоўнік | жаночы род

1. Спецыяльнае памяшканне, дзе мыюцца і парацца.

   • Пабудаваць новую лазню.

2. Мыццё ў такім памяшканні (размоўнае).

   • Пасля малацьбы добра схадзіць і ў лазню.

3. пераноснае значэнне: Наганяй, праборка (размоўнае).

Даць (задаць) лазні (размоўнае) — даць наганяй, строгую вымову.

|| памяншальная форма: лазенька.

|| прыметнік: лазневы.

лазняк назоўнік | мужчынскі род

Кусты лазы, лазовы зараснік.

• Буяў густы л.

|| прыметнік: лазняковы.

лазурак назоўнік | мужчынскі род

Сінька для бялізны.

лазурыт назоўнік | мужчынскі род

Мінерал сіняга колеру; выкарыстоўваецца для дробных вырабаў, упрыгожанняў, прыгатавання фарбаў (ультрамарыну).

|| прыметнік: лазурытавы.

лазутчык назоўнік | мужчынскі род | устарэлае

Разведчык (звычайна ў тыле праціўніка).

• Паслаць лазутчыка.

|| жаночы род: лазутчыца.

|| прыметнік: лазутчыцкі.

лазіна назоўнік | жаночы род

Галінка лазовага куста, лазовы дубец.

|| прыметнік: лазінны і лазінавы.

лазіць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Чапляючыся за што-н., узбірацца на што-н.

   • Л. па дрэвах.

2. Пранікаць куды-н. паўзком, сагнуўшыся.

   • Л. пад стол.

3. Уваходзіць у што-н. вадкае.

   • Л. у ваду.

4. Забірацца праз што-н. унутр.

   • Л. у хату праз вокны.

5. Прабірацца куды-н. скрытна, крадучыся.

   • Л. у чужы сад.

6. Рукой шукаць, намацваць.

   • Л. па кішэнях.

|| назоўнік: лажанне.

лайба назоўнік | жаночы род

Вялікая парусная лодка (звычайна двухмачтавая).

|| прыметнік: лайбавы.

лайдак назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Бяздзейны, варты пагарды чалавек, гультай.

|| жаночы род: лайдачка.

|| прыметнік: лайдацкі.

лайдацтва назоўнік | ніякі род | размоўнае

Гультайства, бяздзейнасць.

лайдачыць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Бяздзейнічаць, лодарнічаць.

лайка² назоўнік | жаночы род

Гатунак мяккай авечай і казінай скуры.

|| прыметнік: лайкавы.

• Лайкавыя пальчаткі.

лайнер назоўнік | мужчынскі род

Вялікі акіянскі пасажырскі параход, а таксама мнагамесны самалёт.

• Акіянскі л.
• Паветраны л.

|| прыметнік: лайнерны і лайнерскі.

лак назоўнік | мужчынскі род

Раствор смол у спірце, шкіпінары, алеі, якім пакрываюць паверхню прадметаў, каб надаць ім бляск.

• Пакрываюць лакам.

|| прыметнік: лакавы.

• Лакавыя фарбы.
• Лакавыя туфлі (са скуры, пакрытай лакам).

лакальны прыметнік | кніжнае

Мясцовы, які не выходзіць за пэўныя межы.

• Лакальная вайна.

|| назоўнік: лакальнасць.

лакалізавацца дзеяслоў | кніжнае | закончанае і незакончанае трыванне

Сканцэнтравацца (сканцэнтроўвацца) ў пэўным месцы, спыніцца (спыняцца) ў пэўных межах.

• Эпідэмія лакалізавалася.

|| назоўнік: лакалізацыя.

лакалізаваць дзеяслоў | кніжнае | закончанае і незакончанае трыванне

Лакалізаваць эпідэмію.

|| назоўнік: лакалізацыя.

лакамабіль назоўнік | мужчынскі род

Парасілавая перасоўная або стацыянарная ўстаноўка, якая прыводзіць у рух сельскагаспадарчыя і іншыя машыны.

|| прыметнік: лакамабільны.

лакаматыў назоўнік | мужчынскі род

Машына (паравоз, цеплавоз, электравоз), якая рухаецца па рэйках і прызначана для перамяшчэння паяздоў.

|| прыметнік: лакаматыўны.

лаканізм назоўнік | мужчынскі род

Гранічная і дакладная сцісласць выказвання.

• Л. выражэння.

|| прыметнік: лаканічны.

лаканічны прыметнік

1. гл. лаканізм.

2. Які вызначаецца лаканізмам, немнагаслоўны.

   • Л. адказ.

|| назоўнік: лаканічнасць.

лакатар назоўнік | мужчынскі род

Устройства для вызначэння месцазнаходжання розных аб’ектаў.

• Лазерны л.

|| прыметнік: лакатарны.

лакаут назоўнік | мужчынскі род

Закрыццё прадпрыемства і масавае звальненне рабочых як сродак барацьбы з іх патрабаваннямі.

лакаутаваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

Аб’явіць (аб’яўляць) лакаут каму-н., звольніць (звальняць) у выніку лакауту.

лакацыя назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Вызначэнне месцазнаходжання чаго-н.

• Гукавая л.
• Аптычная л.
• У дэльфінаў вельмі развіта адчуванне лакацыі.

|| прыметнік: лакацыйны.

лакей назоўнік | мужчынскі род

1. Слуга ў багатым доме, у гасцініцы, рэстаране.

2. пераноснае значэнне: Чалавек, які падхалімнічае, выслужваецца (неадабральнае).

|| прыметнік: лакейскі.

• Лакейскія манеры.

лакейнічаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Быць, служыць лакеем (неадабральнае).

2. пераноснае значэнне: Выслужвацца, падхалімнічаць.

|| назоўнік: лакейства.

лакмус назоўнік | мужчынскі род

Фарбавальнае рэчыва, якое змяняе колер насычанай ім паперы пад дзеяннем кіслот у чырвоны, а пад дзеяннем шчолачаў — у сіні колер.

|| прыметнік: лакмусавы.

• Лакмусавая папера.

лакрыца (лакрычнік) назоўнік | мужчынскі і жаночы род

Расліна сямейства бабовых, карэнне якой выкарыстоўваецца ў медыцыне.

|| прыметнік: лакрычны.

лактацыя назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Утварэнне і выдзяленне малака ў жанчын і ў самак млекакормячых.

|| прыметнік: лактацыйны.

• Л. перыяд.

лакуна назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

1. Прагал, прапушчанае месца ў якім-н. тэксце.

2. У бібліятэчнай справе — пропуск, адсутнасць кнігі ў камплекце.

лакіраваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Пакрываць лакам.

   • Л. мэблю.

2. пераноснае значэнне: Прыхарошваць, ідэалізаваць.

   • Л. рэчаіснасць.

|| закончанае трыванне: залакіраваць.

|| назоўнік: лакіраванне і лакіроўка.

|| прыметнік: лакіровачны і лакіравальны.

лакіроўка назоўнік | жаночы род

1. гл. лакіраваць.

2. Слой лаку, якім пакрыта што-н.

   • Прыгожая л.

лакіроўшчык назоўнік | мужчынскі род

1. Спецыяліст па лакіроўцы (у 1 знач.).

2. пераноснае значэнне Пра таго, хто аздабляе, прыхарошвае што-н.

|| жаночы род: лакіроўшчыца.

|| прыметнік: лакіроўшчыцкі.

лама² назоўнік | мужчынскі род

Будыйскі манах.

ламавы прыметнік

Які прызначаны, служыць для перавозкі цяжкіх грузаў.

• Л. конь.
• Цокат падкоў ламавых (назоўнік).

ламавік назоўнік | мужчынскі род

1. Грузавы рамізнік (размоўнае).

   • Л. прывёз дровы.

2. Парода дужых коней, на якіх перавозяць вялікі груз.

ламака назоўнік | жаночы род | размоўнае

Старая або сапсаваная рэч.

ламаны прыметнік

1. Паламаны, сапсаваны.

   • Л. стол.

2. пераноснае значэнне: Няправільны, скажоны.

   • Гаварыць на ламанай рускай мове.

Ламаная лінія — у матэматыцы: лінія з адрэзкаў прамой лініі, злучаных пад вуглом.

ламацца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Раздзяляцца, распадацца на часткі.

   • Ломяцца, як шкло, ільдзіны.

2. Псавацца, станавіцца непрыгодным.

   • Калёсы ломяцца ад грузу.

3. Парушацца, разбурацца (пра што-н. прывычнае, запланаванае).

   • Часта мае планы ламаліся.

4. Быць перапоўненым мноствам чаго-н., гнуцца пад цяжарам.

   • Стол ламаўся ад яды.
   • Гоме ломіцца ад сліў.

5. пераноснае значэнне: Пра мужчынскі голас у пераходным узросце: змяняць свой тэмбр і дыяпазон.

6. Ісці напралом, імкнуцца сілай пранікнуць куды-н. (размоўнае).

   • Ламацца ў дзверы.

Ламацца ў адчыненыя дзверы — даводзіць тое, што ўсім вядома.

|| закончанае трыванне: зламацца і паламацца.

ламаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Згінаючы або ўдараючы з сілай, аддзяляць кускі чаго-н.

   • Л. вецце.
   • Л. лёд.

2. Разбіваючы, разбураючы, даводзіць да непрыгоднасці, псаваць.

   • Л. стары дом.

3. пераноснае значэнне: Пераадольваць, знішчаць што-н. аджыўшае.

   • Л. старыя звычаі.

4. пераноснае значэнне: Рэзка (крута) змяняць.

   • Л. свой характар.

5. пераноснае значэнне: Выклікаць хваравітае адчуванне ламоты.

   • Ломіць косці.

Фразеалагізмы:

• Ламаць шапку перад кім (устарэлае) — уніжацца, ліслівіць.
• Ламаць галаву над чым (размоўнае) — біцца над рашэннем якой-н. задачы, якога-н. пытання.

|| закончанае трыванне: паламаць і зламаць.

|| назоўнік: паломка.

|| назоўнік: ламанне і ломка.

ламачча назоўнік | ніякі род | зборны назоўнік

1. Абламаныя сухія галіны дрэў, якія валяюцца ў лесе.

   • Збіраць л.

2. Ламаныя, непрыгодныя для карыстання прадметы.

   • Жалезнае л.
   • Поўная хата ламачча.