Усе словы

лабан назоўнік | мужчынскі род

Прамысловая рыба сямейства кефалей.

лабарант назоўнік | мужчынскі род

Навукова-тэхнічны супрацоўнік лабараторыі, даследчай установы.

• Старшы л.

|| жаночы род: лабарантка.

|| прыметнік: лабаранцкі.

лабараторыя назоўнік | жаночы род

Памяшканне для навуковых або тэхнічных доследаў, а таксама ўстанова, у якой займаюцца такімі доследамі.

|| прыметнік: лабараторны.

лабасты прыметнік

Пра чалавека: шыракалобы, з вялікім ілбом.

|| назоўнік: лабастасць.

лабаты прыметнік | размоўнае

1. Бязрогі, які не мае рог.

   • Лабатая карова.

2. Пра чалавека: шыракалобы, з вялікім ілбом.

3. Круглы, высокі, падобны на лоб.

   • Л. узгорак.

|| назоўнік: лабатасць.

лабач назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Пра чалавека з высокім пакатым ілбом.

лабок назоўнік | мужчынскі род

1. гл. лоб.

2. Узвышэнне ў ніжняй частцы жывата над зрашчэннем пярэдніх касцей таза (спецыяльны тэрмін).

|| прыметнік: лабковы.

лабільны прыметнік | спецыяльны тэрмін

Няўстойлівы, рухомы.

• Л. ціск.
• Лабільная тэмпература.

|| назоўнік: лабільнасць.

лабірынт назоўнік | мужчынскі род

1. У старажытнай Грэцыі і Егіпце — будынак з складанымі, заблытанымі хадамі, з якога цяжка было выйсці.

2. пераноснае значэнне: Складанае, заблытанае становішча, размяшчэнне чаго-н.

   • Л. вуліц.
   • Л. думак.

3. Унутранае вуха чалавека і пазваночных жывёл (спецыяльны тэрмін).

|| прыметнік: лабірынтавы.

лабіст назоўнік | мужчынскі род

Чалавек, які належыць да лобі.

|| прыметнік: лабісцкі.

лабіяльны прыметнік | спецыяльны тэрмін

Утвораны з удзелам губ; губны.

• Лабіяльныя зычныя б, п.

|| назоўнік: лабіяльнасць.

лабіялізацыя назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Вымаўленне некаторых гукаў з акругленнем выцягнутых наперад губ.

|| прыметнік: лабіялізацыйны.

лава⁵ назоўнік | жаночы род

Падземная горная вырабатка з доўгімі забоямі, у якой здабываюцца карысныя выкапні.

|| прыметнік: лаўны.

лаванда назоўнік | жаночы род

Пахучая эфіраносная расліна з блакітна-фіялетавымі або сінімі кветкамі.

• Горная л.

|| прыметнік: лавандавы.

• Л. алей.

лавачка назоўнік | жаночы род

1. гл. лаўка.

2. Пра незаконныя жульніцкія махінацыі, а таксама пра людзей — удзельнікаў такіх махінацый (разм).

   • Раскрылі іх лавачку.

лаваш назоўнік | мужчынскі род

На поўдні, у Сярэдняй Азіі: белы хлеб у выглядзе вялікай плоскай аладкі.

|| прыметнік: лавашны.

лавелас назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Спакуснік жанчын, залётнік.

лавец назоўнік | мужчынскі род

Той, хто займаецца лоўляй рыбы, звера як промыслам. На лаўца і звер бяжыць (прыказка).

|| прыметнік: лавецкі.

• Л. промысел.

лавіна назоўнік | жаночы род

1. Вялікая маса снегу, лёду, якая падае з гор.

   • Снежная л.

2. пераноснае значэнне: Імклівая, нястрымная маса каго-, чаго-н.

   • Л. войск.
   • Натоўп хлынуў лавінай (прыслоўе).

|| прыметнік: лавінны.

лавіраваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Пра паруснае судна, лодку: рухацца супраць ветру па ломанай лініі.

2. пераноснае значэнне: Рухацца, дзейнічаць не прама, абмінаючы перашкоды.

   • Л. паміж машын.
   • Л. у палітыцы.

|| закончанае трыванне: злавіраваць.

|| назоўнік: лавіраванне.

лавіць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Імкнуцца схапіць тое, што рухаецца, захопліваць як здабычу.

   • Л. мяч.
   • Л. рыбу.

2. пераноснае значэнне: Высочваць, вышукваць, старацца сустрэцца з кім-н. (размоўнае).

   • Л. таксі.
   • Л. шпіёна.

3. пераноснае значэнне: Старацца выкарыстаць, атрымаць што-н. (цяжка даступнае і пад.).

   • Л. момант.
   • Л. кожнае слова.

4. пераноснае значэнне, каго (што) на чым. Раптоўна спыняць увагу на чым-н. (сказаным, зробленым).

   • Л. на слове.
   • Л. на хлусні.

|| закончанае трыванне: злавіць.

|| назоўнік: лоўля.

лаг назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Прыбор для вымярэння хуткасці руху судна і пройдзенай ім адлегласці.

|| прыметнік: лагавы.

лага назоўнік | жаночы род

Драўляны брус, на які насцілаецца падлога.

лагаднець дзеяслоў | незакончанае трыванне

Станавіцца лагодным, лагаднейшым.

• Стары часам лагаднеў і пачынаў казку.

|| закончанае трыванне: палагаднець.

лагапат назоўнік | мужчынскі род

Чалавек з маўленчымі недахопамі.

лагапатыя назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Заганы ў вымаўленні (заіканне, картавасць, шапялявасць).

|| прыметнік: лагапатычны.

лагапед назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст па лагапедыі.

лагапедыя назоўнік | жаночы род

Раздзел дэфекталогіі, які займаецца недахопамі вымаўлення і іх выпраўленнем.

|| прыметнік: лагапедычны.

лагарыфм назоўнік | мужчынскі род

У матэматыцы: паказчык ступені, у якую трэба ўзвесці лік-аснову, каб атрымаць дадзены лік.

• Табліца лагарыфмаў.

|| прыметнік: лагарыфмічны.

• Лагарыфмічная лінейка (лічыльны інструмент).

лагарыфмаваць дзеяслоў | спецыяльны тэрмін | закончанае і незакончанае трыванне

Знайсці (знаходзіць) лагарыфм дадзенага ліку.

|| назоўнік: лагарыфмаванне.

лагер назоўнік | мужчынскі род

1. Часовая стаянка, звычайна пад адкрытым небам, у палатках.

   • Турысцкі л.
   • Разбіць л.

2. Назва некаторых устаноў для ўтрымання вялікай колькасці людзей.

   • Піянерскі л. (установа для летняга адпачынку дзяцей).
   • Л. для ваеннапалонных (месца ўтрымання ваеннапалонных).

3. пераноснае значэнне: Грамадска-палітычная групоўка, кірунак.

   • Л. міру.

|| прыметнік: лагерны.

• Л. збор.

лагода назоўнік | жаночы род | размоўнае

1. Прыемны спакой, хараство.

   • Л. ў лесе.

2. Згода, мір, лад.

   • Жыць у лагодзе.

лагодзіць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

1. Лашчыць, прывабліваць.

   • Сонца лагодзіць зямлю.

2. Дагаджаць, паддобрывацца.

   • Л. старэйшым.

лагодны прыметнік

Дабрадушны, ласкавы, прыемны.

• Л. настрой.
• Лагодная ўсмешка.

|| назоўнік: лагоднасць.

лагуна назоўнік | жаночы род

1. Марскі заліў, аддзелены ад мора пясчанай касой.

2. Унутраны вадаём каралавых астравоў, а таксама ўчастак мора паміж каралавым рыфам і берагам.

|| прыметнік: лагунны.

лагчына назоўнік | жаночы род

1. Нізкае месца сярод адхонных схілаў, лог.

   • Ісці лагчынай.

2. Нізіна. Сяло знаходзілася ў лагчыне.

|| памяншальная форма: лагчынка.

|| прыметнік: лагчынны.

лагічны прыметнік

1. гл. логіка.

2. Заканамерны, разумны, паслядоўны.

   • Л. ўчынак.

|| назоўнік: лагічнасць.

лад³ назоўнік | мужчынскі род

У граматыцы: сістэма форм дзеяслова, якая выражае адносіны дзеяння да рэчаіснасці.

• Абвесны л.
• Загадны л.
• Умоўны л.

ладам прыслоўе

1. Парадкам, як трэба.

   • Жыццё ідзе л.

2. Мірна, спакойна.

   • Пагутарыць л.

ладан назоўнік | мужчынскі род

Араматычная смала, якая выкарыстоўваецца для абкурвання ў час богаслужэння.

• На ладан дыхаць (размоўнае) — быць пры смерці.

|| прыметнік: ладанны.

ладанка назоўнік | жаночы род

1. Маленькі мяшочак з ладанам, талісманам, які носяць на грудзях з мэтай засцерагчы сябе ад няшчасця (устарэлае).

2. Невялікая пасудзіна, у якой спальваюць ладан.

ладачкі назоўнік | дзіцячае

Назва дзіцячай гульні, пры якой, звяртаючыся да дзіцяці са словамі: «Ладачкі, ладачкі» і г.д., пляскаюць яго далонькі адна аб адну.

ладдзя назоўнік | жаночы род

Шахматная фігура ў форме вежы; тура.

|| прыметнік: ладзейны.

• Ладзейнае заканчэнне партыі.

ладзіцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Ісці на лад, добра атрымлівацца.

   • У калгасе справа л.

2. Наважвацца, рыхтавацца што-н. рабіць (размоўнае).

   • Л. спаць.

ладзіць² дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Падрыхтоўваць, рабіць што-н. прыгодным для карыстання.

   • Л. сані.

2. Рабіць, ствараць, спраўляць, арганізоўваць.

   • Л. вясеме.

3. Настройваць музычны інструмент.

ладкаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Прыводзіць у парадак, уладжваць.

ладкі назоўнік

Дзіцячая гульня, пры якой удзельнікі ўдараюць адзін аднаго спачатку правай далонню аб правую, потым левай аб левую і г.д.

Біць (пляскаць) у ладкі — выказваць адабрэнне чаго-н.

ладна часціца | размоўнае

Выражае згоду; добра, хай сабе і так.

• Л., прыйду!

ладны прыметнік | размоўнае

1. Досыць вялікі, значны.

   • Ладная скіба.

2. Зграбны, прыгожы, спраўны.

   • Л. хлопец.
   • Ладна (прыслоўе) пашыты.

|| назоўнік: ладнасць.

лаз назоўнік | мужчынскі род

1. Невялікая адтуліна ў чым-н., праз якую можна пралезці.

   • Л. у плоце.

2. Устройства для доступу абслуговага персаналу ўнутр машыны, у склеп і пад.

|| прыметнік: лазны.