Усе словы

кінатэатр назоўнік | мужчынскі род

Тэатр для дэманстрацыі кінафільмаў.

кінафікаваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

Арганізаваць (арганізоўваць) кінатэатры і кінаперасоўкі дзе-н., а таксама абсталяваць (абсталёўваць) для паказу кінафільмаў.

• К. сяло.
• К. школу.

|| назоўнік: кінафікацыя.

кінафільм назоўнік | мужчынскі род

Твор кінамастацтва, прызначаны для дэманстрацыі на экране; кінакарціна.

• К. для дарослых.

кінгстон назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Клапан, пгго закрывае адтуліну ў падводнай частцы судна.

|| прыметнік: кінгстонны.

кіндзюк назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

Страўнік.

|| прыметнік: кіндзючны.

кінематаграфіст назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст па кінематаграфіі, работнік кіно.

|| жаночы род: кінематаграфістка.

|| прыметнік: кінематаграфісцкі.

кінематаграфія назоўнік | жаночы род

Майстэрства ўзнаўлення на экране знятых на кінаплёнку відарысаў, якія рухаюцца, а таксама галіны дзейнасці, звязаныя з выпускам кінафільмаў.

• К. Беларусі.

|| прыметнік: кінематаграфічны.

кінематограф назоўнік | мужчынскі род

Тое, што і кіно.

|| прыметнік: кінематаграфічны.

кінематыка назоўнік | жаночы род

Раздзел механікі, які вывучае рух цел без уліку іх масы і ўздзеяння на іх сіл.

|| прыметнік: кінематычны.

кінескоп назоўнік | мужчынскі род

Прыёмная электронна-прамянёвая трубка тэлевізара, якая дае відарыс.

|| прыметнік: кінескопны.

кінетыка назоўнік | жаночы род

Раздзел механікі, які ўключае дынаміку і статыку.

|| прыметнік: кінетычны.

кінжал назоўнік | мужчынскі род

Колючая зброя ў выглядзе клінка, вострага з двух бакоў і звужанага на канцы.

|| прыметнік: кінжальны.

кінжальны прыметнік

1. гл. кінжал.

2. Які дзейнічае, робіцца на вельмі блізкай адлегласці (спецыяльны тэрмін).

   • К. агонь.

кіно назоўнік | ніякі род | нескланяльнае

1. Тэатр, дзе на экране дэманструюць фільмы.

2. Тое, што і кінематаграфія.

3. Тое, што і кінафільм.

   • Паглядзець цікавае к.

|| прыметнік: кіношны.

кінолаг назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст па кіналогіі.

кіношнік назоўнік | мужчынскі род

1. Работнік кінематаграфіі.

2. Любіцель хадзіць у кіно.

|| жаночы род: кіношніца.

кінуцца дзеяслоў | закончанае трыванне

1. Хутка рынуцца куды-н.

   • К. на дапамогу.
   • К. на ворага.
   • К. шукаць украдзеныя рэчы.
   • К. на ложак (імкліва легчы, сесці на ложак).
   • К за кім-н.
   • К. бегчы.
   • К. дапамагаць.
   • К. на шыю каму-н.
   • Сабака кінууся пад ногі каму-н. (напаў на каго-н.).
   • К. ў вочы (пераноснае значэнне: стаць асабліва прыметным).

2. Скокнуць з вышыні.

   • К. з берага ў рэчку.

|| незакончанае трыванне: кідацца.

кінуць дзеяслоў | закончанае трыванне

1. Выпусціўшы з рукі, прымусіць або даць паляцець і ўпасці.

   • К. камень.
   • К. гранату.
   • К. пінжак на крэсла.
   • К. снежкай у каго-н.

2. Тое, што і выкінуць (у 1 знач.).

   • К. гнілаваты яблык у памыйнае вядро.

3. пераноснае значэнне: Хутка перамясціць, накіраваць, паслаць куды-н.

   • К. атрад на выкананне задання.
   • Лодку кінула (безасабовая форма) на каменне (рэзка аднесла).
   • К. позірк на каго-, што-н. (зірнуць, хутка пагладзець).
   • Сонца кінула прамень.
   • К кпіну, заўвагу (вымавіць мімаходзь).

4. каго-што і інф. Пайшоўшы, пакінуць; перастаць рабіць што-н.

   • Кажуць, ён кінуў жонку.
   • К. курыць.
   • К. вучобу (перастаць вучыцца).

5. Працягнуць ніткі праз бёрда (спецыяльны тэрмін).

   • К. у бёрда.

6. безасабовая форма, каго-што ў што. Ахапіць, працяць чым-н.

   • К. у пот, у гарачку, у сон.

7. кінь(це), таксама з. інф. Ужыв. ў знач. спыні(це), не трэба, хопіць (размоўнае).

   • Кіньце спрачацца.

|| незакончанае трыванне: кідаць.

|| назоўнік: кіданне.

кіпа назоўнік | жаночы род

1. Вязка або пачак якіх-н. прадметаў, складзеных адзін на адзін; стос.

   • К. сшыткаў.

2. Вялікая ўпаковачная мера (спецыяльны тэрмін).

   • К. бавоўны.

кіпарыс назоўнік | мужчынскі род

1. Паўднёвае вечназялёнае хвойнае дрэва сямейства кіпарысавых.

2. Драўніна гэтай расліны.

   • Зроблены з кіпарысу.

|| прыметнік: кіпарысавы і кіпарысны.

кіпень назоўнік | мужчынскі род

Вада ў час кіпення; вар.

кіпець² дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Булькаць, клекатаць, выпараючыся ад моцнага нагрэву (пра вадкасці).

   • Малако кіпіць.
   • Чайнік кіпіць (кіпіць у ім вада).

2. пераноснае значэнне, ад чаго і без дапаўнення. Віраваць, клекатаць (пра вадкасці ў халодным стане).

   • Возера кіпела ад рыбы.
   • Піва кіпіць (іскрыцца, пеніцца).

3. пераноснае значэнне: Развівацца, праяўляцца з сілай, бурна.

   • Работа кіпіць.
   • Нянавісць кіпела ў сэрцы.

4. пераноснае значэнне, чым і без дапаўнення. Быць узрушаным, бурна, з сілай праяўляць якія-н. пачуцці.

   • Так і кіпіць чалавек злосцю.
   • Кіпела ў той час у душы (безасабовая форма).

|| закончанае трыванне: закіпець і скіпець.

|| назоўнік: кіпенне.

кіпрыёты назоўнік | мужчынскі род

Жыхары вострава Кіпр.

|| жаночы род: кіпрыётка.

|| прыметнік: кіпрыёцкі.

кіпучы прыметнік

1. Бурлівы, пеністы.

   • К. вадапад.

2. пераноснае значэнне: Напружаны, дзейны.

   • Кіпучая дзейнасць.

|| назоўнік: кіпучасць.

кіпцюр (капцюр) назоўнік | мужчынскі род

1. Востры загнуты рагавы прыдатак на пальцах птушак, многіх паўзуноў і млекакормячых.

   • Паказаць кіпцюры (пераноснае значэнне: пра пагрозу).
   • Трапіць у кіпцюры (пераноснае значэнне: пад уладу да каго-н.).

2. Ногаць (размоўнае).

|| памяншальная форма: кіпцік.

|| прыметнік: кіпцікавы.

|| прыметнік: кіпцюрны і капцюрны.

кіпцюрасты прыметнік

З вялікімі і вострымі кіпцюрамі.

|| назоўнік: кіпцюрастасць.

кіпяцільнік назоўнік | мужчынскі род

Прыбор для прыгатавання кіпячонай вады.

кіпяціцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Награвацца да кіпення.

2. Варыцца ў кіпячай вадзе.

3. пераноснае значэнне: Гарачыцца, злавацца (размоўнае).

   • Ты дарэмна не кіпяціся.

|| закончанае трыванне: закіпяціцца.

кіпяціць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Награваючы, даводзіць да кіпення.

   • К. малако.

2. Трымаць, варыць у кіпені.

   • К. шпрыцы.

|| закончанае трыванне: закіпяціць.

|| назоўнік: кіпячэнне.

кіпячоны прыметнік

Такі, які кіпеў.

• Кіпячонае малако.

кіравальнасць назоўнік | жаночы род

Здольнасць паддавацца кіраванню (пра механізм, машыну).

• Лёгкая к. машыны.

кіраванне назоўнік | ніякі род

1. гл. кіраваць.

2. Дзейнасць органаў дзяржаўнай улады.

   • Органы дзяржаўнага кіравання.

3. Сукупнасць прыбораў, пры дапамозе якіх кіруюць механізмам.

   • Аўтаматычнае к.

4. Сінтаксічная сувязь, якая выражаецца ў тым, што адно слова патрабуе пры сабе іншага слова зменных часцін мовы ў пэўным склоне.

   • Дзеяслоўнае к.

кіравацца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. чым. Накіроўваць сваю дзейнасць, працаваць у адпаведнасці з чым-н., у залежнасці ад чаго-н.

   • К. правілам.
   • К. перадавымі ідэямі.

2. Браць, трымаць кірунак, напраўляць куды-н.

   • К. на Мінск.
   • К. на тую вёску.

кіраваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Карыстаючыся прыборамі, рулём і пад., рэгуляваць ход, рух каго-, чаго-н.

   • К. канём.
   • К. маторнай лодкай.

2. Быць на чале чаго-н.

   • К. краінай.
   • К. заводам.

3. Накіроўваць чыю-н. дзейнасць, быць кіраўніком каго-, чаго-н.

   • К. курсавой работай студэнта.
   • К. аркестрам.

4. Тое, што і кіравацца (у 2 знач.; размоўнае).

   • Каровы кіруюць да стагоў.

5. пераноснае значэнне: Быць пабуджальнай прычынай, пачаткам чаго-н.

   • Мной кіравала пачуццё жалю.

6. У граматыцы: патрабаваць пасля сябепэўнага ўскоснага склону.

|| назоўнік: кіраванне і кіраўніцтва.

кіраса назоўнік | жаночы род

Латы, металічны панцыр на спіну і грудзі.

кірасір назоўнік | мужчынскі род

У старой рускай і некаторых заходнееўрапейскіх арміях: ваеннаслужачы цяжкай кавалерыі, які насіў кірасу ў параднай форме.

|| прыметнік: кірасірскі.

кіраўнік назоўнік | мужчынскі род

Асоба, якая кіруе кім-, чым-н.

• К. вытворчага аб’яднання.

|| жаночы род: кіраўніца.

|| прыметнік: кіраўніцкі.

кіраўніцтва назоўнік | ніякі род

1. гл. кіраваць.

2. Падраздзяленне якой-н. установы, буйная адміністрацыйная адзінка.

   • К. справамі Кабінета Міністраў.

3. зборны назоўнік: Кіраўнікі.

   • Змяніць кіраўніцтва.

|| прыметнік: кіраўніцкі і кіраўнічы.

кіргізы назоўнік | мужчынскі род

Народ цюркскай моўнай групы, які складае карэннае насельніцтва Кіргізіі.

|| жаночы род: кіргізка.

|| прыметнік: кіргізскі.

кірза назоўнік | жаночы род

Заменнік скуры: насычаная спецыяльным саставам тканіна з кручаных нітак.

|| прыметнік: кірзавы.

• Кірзавыя боты.

кірка назоўнік | жаночы род

Ручная прылада — прадаўгаваты, завостраны з двух канцоў малаток для драблення цвёрдай пароды або лёду.

|| прыметнік: кіркавы.

кірмаш назоўнік | мужчынскі род

1. Вялікі продаж тавару, які праводзіцца ў пэўную пару года ў вызначаным месцы і часта звязаны з выстаўкай.

   • Вясенні Лейпцыгскі к.

2. пераноснае значэнне: Шумнае, ажыўленае зборышча людзей (размоўнае).

|| прыметнік: кірмашовы.

кірмашовец назоўнік | мужчынскі род

Удзельнік кірмашу.

кірпа назоўнік | мужчынскі і жаночы род | размоўнае

1. Пра кароткі і задраны ўгору нос.

2. Курносы чалавек.

   • Гэты к. любіць задзірацца.

кірпаносы прыметнік

З кароткім і задраньм носам.

• Кірпаносая дзяўчынка.

|| назоўнік: кірпаносасць.

кірпаты прыметнік

1. Кароткі і задраны ўгору (пра нос).

2. Тое, што і кірпаносы.

|| назоўнік: кірпатасць.

кірунак назоўнік | мужчынскі род

1. Узяты напрамак куды-н.

   • Эшалон узяў к. на Усход.

2. пераноснае значэнне, чаго або які. Шлях развіцця, накіраванасць якога-н. дзеяння, з’явы і пад.

   • К. ваеннай палітыкі.
   • Гаворка ішла ў розных кірунках.

3. Грамадская, навуковая, літаратурная і пад. плынь; групоўка, школа.

   • Літаратурныя кірункі.

кіруючы прыметнік

1. Такі, якому належыць кіраўніцтва (у 1 знач.), які кіруе, дае прынцыповыя ўказанні.

   • К. цэнтр.

2. Такі, якім трэба кіравацца.

   • Кіруючыя ўказанні.

кірха назоўнік | жаночы род

Лютэранская царква.

кірыліца назоўнік | жаночы род

Адна з дзвюх старасла-вянскіх азбук, якая лягла ў аснову рускага, беларускага, украінскага і іншых алфавітаў.

• К. і глаголіца.

|| прыметнік: кірыліцкі, кірылічны і кірылаўскі.