Усе словы

куды-небудзь прыслоўе

Усё роўна куды; у няпэўнае месца.

куды-нікуды прыслоўе

У якое-н. месца.

• Ну ходзім жа куды-нікуды.

кудысьці прыслоўе

Невядома куды.

• Сын к. пайшоў.

кужаль назоўнік | мужчынскі род

1. Валакно ачэсанага лёну, а таксама ніткі з такога валакна.

   • Спрасці к.

2. Палатно з такіх нітак.

   • Наткаць абрусаў з кужалю.

|| прыметнік: кужэльны.

• Кужэльныя ніткі.
• Кужэльная кашуля (пашытая з кужалю; у 2 знач.).

кузаў назоўнік | мужчынскі род

Частка павозкі, экіпажа, аўтамашыны і пад., якая служыць для размяшчэння людзей або грузаў.

|| прыметнік: кузаўны.

кузня назоўнік | жаночы род

1. Майстэрня з горнам для ручной коўкі металу.

2. пераноснае значэнне, чаго. Месца, дзе ствараецца што-н. вельмі важнае, істотнае (высокае).

   • Інстытут — к. маладых спецыялістаў.

|| прыметнік: кузневы.

кузурка назоўнік | жаночы род

Усякае маленькае, дробнае насякомае.

|| памяншальная форма: кузурачка.

кузька назоўнік | мужчынскі род

Шкоднік зерневых раслін; хлебны жук.

кукаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Пра зязюлю: ствараць гукі, падобныя на «ку-ку».

2. пераноснае значэнне: Гаварыць (размоўнае).

|| закончанае трыванне: пракукаваць.

|| назоўнік: кукаванне.

кукалка назоўнік | жаночы род

Насякомае на стадыі свайго развіцця, калі знікаюць лічынкавыя і развіваюцца дарослыя органы.

кукарда назоўнік | жаночы род

Форменны знак устаноўленага ўзору на форменнай фуражцы.

|| прыметнік: кукардны і кукардавы.

кукарэкаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Крычаць «кукарэку».

|| закончанае трыванне: пракукарэкаць.

|| назоўнік: кукарэканне.

кукарэку выклічнік | гукапераймальнае

Пра крык пеўня.

кукла назоўнік | жаночы род

Жаночая прычоска: заплеценыя і закручаныя ў вузел валасы.

куклукскланавец назоўнік | мужчынскі род

Член ку-клукс-клана, лінчавальнік.

|| жаночы род: куклукскланаўка.

куколь назоўнік | мужчынскі род

Травяністая расліна сямейства гваздзіковых — пустазелле з цёмна-ружовымі кветкамі і ядавітым насеннем.

кукса назоўнік | жаночы род

Частка канечнасці, якая засталася пасля ампутацыі або калецтва.

кукуруза назоўнік | жаночы род

Аднагадовая травяністая расліна сямейства злакавых з высокім і тоўстым сцяблом і ядомымі буйнымі жоўтымі зярнятамі, сабранымі ў пачаткі, а таксама зерне гэтай расліны.

|| прыметнік: кукурузны.

кукішкі назоўнік | прыслоўе

На кукішках (сядзець), на кукішкі (сесці) — сагнуўшы ногі ў каленях і трымаючыся на насках.

кулак² назоўнік | ніякі род

Багаты селянінуласнік, які эксплуатаваў батракоў, беднякоў.

|| жаночы род: кулачка.

|| зборны назоўнік: кулацтва і кулаччо.

|| прыметнік: кулацкі.

куламеса назоўнік | жаночы род | размоўнае

1. Гразь, змешаная са снегам, вязкая маса чаго-н.

2. пераноснае значэнне: Бязладдзе, неразбярыха.

кулан назоўнік | мужчынскі род

Дзікая жывёліна, роднасная аслу.

кулачкі

Ісці на кулачкі — удзельнічаць у кулачным баі.

кулеш назоўнік | мужчынскі род

Густая мучная або крупяная каша з салам.

кулон² назоўнік | мужчынскі род

Адзінка вымярэння колькасці электрычнасці, электрычнага зараду ў Міжнароднай сістэме адзінак.

кулуары назоўнік

1. Памяшканне па-за залай пасяджэння (у парламенце, на з’ездзе і пад.).

2. пераноснае значэнне: Аб неафіцыйных размовах у дасведчаных палітычных, грамадскіх колах (кніжнае).

   • Вядома з кулуараў.

|| прыметнік: кулуарны.

• Кулуарныя размовы.

куль² назоўнік | мужчынскі род

Задняя частка рыбалоўнай снасці (невада, жака і пад.) у выглядзе вузкага доўгага мяшка, куды трапляе рыба пры лоўлі.

|| прыметнік: кульковы.

кульба (кульбака) назоўнік | жаночы род

Палка з загнутым верхнім канцом для апоры пры хадзьбе.

кульгавець дзеяслоў | незакончанае трыванне

Станавіцца кульгавым.

кульгавы прыметнік

1. З карацейшай ці балючай нагой.

   • К. дзед.

2. Са зламанай або карацейшай, чым другія, ножкай (пра рэчы; размоўнае).

   • Кульгавая табурэтка.

3. Больш кароткі, чым другі, другія (пра нагу, пра ножку чаго-н.; размоўнае).

   • Кульгавая нага.

|| назоўнік: кульгавасць.

кульгаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Хадзіць, чыкільгаючы, нясмела ступаючы на карацейшую ці балючую нагу.

2. пераноснае значэнне: Мець недахопы, быць у нездавальняючым стане (размоўнае).

   • У яго арфаграфія кульгае.

Кульгаць на абедзве нагі (размоўнае неадабральнае) — мець многа прабелаў (пра чые-н. веды, пра якую-н. справу, работу).

|| назоўнік: кульганне.

кульмінацыя назоўнік | жаночы род

1. Праходжанне свяціла праз нябесны мерыдыян (спецыяльны тэрмін).

2. Пункт найвышэйшага ўздыму, напружання ў развіцці чаго-н. (кніжнае).

   • К. падзей.

|| прыметнік: кульмінацыйны.

• К. момант.

кульнуць дзеяслоў | закончанае трыванне

1. гл. куляць.

2. Выпіць (размоўнае).

   • Ён любіў к. чарачку.

культ² прыстаўка

Першая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: культурна-асветны, звязаны з абслугоўваннем культурных патрэбнасцей, напр. культтавары, культгандаль, культработнік.

культпаход назоўнік | мужчынскі род

Калектыўнае наведванне тэатра, музея, кіно і пад.

культтавары назоўнік

Скарачэнне: культурныя тавары — канцылярскія і вучнёўскія прылады як прадмет гандлю.

• Магазін культтавараў.

|| прыметнік: культтаварны.

культура назоўнік | жаночы род

1. Сукупнасць дасягненняў чалавецтва ў вытворчым, грамадскім і разумовым жыцці.

   • Гісторыя культуры.
   • Матэрыяльная к.
   • Духоўная к.

2. Тое, што і культурнасць.

   • Людзі высокай культуры.

3. Развядзенне, вырошчванне якой-н. расліны або жывёлы (спецыяльны тэрмін).

   • К. лёну.
   • К. шаўкапрада.

4. Расліна, якая разводзіцца, а таксама (спецыяльны тэрмін) мікраарганізмы, вырашчаныя ў лабараторыі і пад.

   • К. арганічнай тканкі.
   • К. стрэптакокаў.

5. Высокі ўзровень чаго-н., высокае развіццё, уменне.

   • К. земляробства.
   • К. вытворчасці.
   • К. мовы.
   • Фізічная к. (фізкультура).

|| прыметнік: культурны.

культуралогія назоўнік | жаночы род

Навука пра духоўную культуру народа.

|| прыметнік: культуралагічны.

культурны прыметнік

1. гл. культура.

2. Які знаходзіцца на высокім узроўні культуры.

   • Культурнае грамадства.
   • Культурна (прыслоўе) паводзіць сябе сярод людзей.

3. Які звязаны з пашырэннем культуры, асветы.

   • Культурная работа.

4. Вырашчаны чалавекам, не дзікарослы.

   • Культурныя расліны.
   • К. слой зямлі (слой зямлі, які ўтвараецца з арганічных і іншых рэштак на месцах пасяленняў чалавека).

|| назоўнік: культурнасць.

культуролаг назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст па культуралогіі.

культурызм назоўнік | мужчынскі род

Сістэма фізічных практыкаванняў (пераважна сілавых), якія садзейнічаюць развіццю мускулатуры цела чалавека, фарміраванню прыгожай постаці.

культурыст назоўнік | мужчынскі род

Чалавек, які займаецца культурызмам.

культываваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Апрацоўваць зямлю культыватарам.

2. пераноснае значэнне: Насаджаць, уводзіць ва ўжыванне.

   • К. новыя метады.

3. пераноснае значэнне: Удасканальваць што-н. якім-н. спосабам; садзейнічаць развіццю чаго-н.

|| назоўнік: культываванне і культывацыя.

|| прыметнік: культывацыйны.

культыватар назоўнік | мужчынскі род | спецыяльны тэрмін

Прылада для рыхлення глебы і знішчэння пустазелля.

|| прыметнік: культыватарны.

куля назоўнік | жаночы род

Невялікі свінцовы або стальны прадаўгаваты снарад у патроне для стральбы з ручной агнястрэльнай зброі і кулямётаў.

• Трасіруючая к.
• Бранябойная к.

Фразеалагізмы:

• Адліваць кулі (размоўнае) — ілгаць, хлусіць.
• Вылецець куляй (размоўнае) — імкліва выбегчы адкуль-н.

|| прыметнік: кулявы.

• Кулявое раненне.

кулябяка назоўнік | жаночы род

Прадаўгаваты вялікі пірог, начынены мясам, рыбай, капустай і інш.

|| прыметнік: кулябячны.

кулямёт назоўнік | мужчынскі род

Аўтаматычная скарастрэльная зброя для стральбы кулямі.

• Ручны к.
• Станковы к.

|| прыметнік: кулямётны.

кулямётчык назоўнік | мужчынскі род

Стралок з кулямёта.

|| жаночы род: кулямётчыца.

куляцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

Пераварочвацца цераз галаву, перакульвацца.

|| аднакратны дзеяслоў: кульнуцца.

|| назоўнік: кулянне.

куляць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Валіць набок; пераварочваць, перакульваць.

Куляць чарку (размоўнае) — выпіваць.

|| аднакратны дзеяслоў: кульнуць.

|| назоўнік: кулянне.