Усе словы

каўбаснік (кілбаснік) назоўнік | мужчынскі род

Той, хто вырабляе або прадае каўбасу,

|| жаночы род: каўбасніца і кілбасніца.

каўбой назоўнік | мужчынскі род

На паўночнаамерыканскім захадзе: конны пастух, які аб’язджае статкі вярхом.

|| прыметнік: каўбойскі.

• К. фільм.

каўбойка назоўнік | жаночы род

Верхняя мужчынская клятчастая сарочка асобага крою з адкладным каўняром.

каўказец назоўнік | мужчынскі род

Ураджэнец Каўказа.

|| жаночы род: каўказка.

|| прыметнік: каўказскі.

каўнер назоўнік | мужчынскі род

Верхняя, часцей прышыўная частка адзення, што прылягае да шыі.

• Прышыць к.

|| памяншальная форма: каўнерык.

|| прыметнік: каўняровы.

каўпак назоўнік | мужчынскі род

1. Галаўны ўбор конусападобнай, авальнай або іншай формы.

   • К. повара.

2. Накрыўка такой формы над чым-н.

   • Шкляны к.

|| памяншальная форма: каўпачок.

|| прыметнік: каўпачны і каўпаковы.

• Каўпаковая печ (тэхнічная печ з награвальным і засцерагальным каўпаком).

каўстык назоўнік | мужчынскі род

Тэхнічны едкі натр.

|| прыметнік: каўстычны.

• Каўстычная сода.

каўтануць (каўтнуць) дзеяслоў | аднакратны дзеяслоў | абласное | закончанае трыванне

Глынуць.

• К. свежага паветра.

|| незакончанае трыванне: каўтаць.

каўтун назоўнік | мужчынскі род

1. Хвароба скуры на галаве, пры якой валасы зблытваюцца і зліпаюцца ў камяк.

   • К. марудна вылечваецца.
   • К. і ў коней бывае.

2. множны лік: -оў. Валасы (размоўнае пагардлівае).

   • Прычашы свае каўтуны.

|| прыметнік: каўтунны.

каўчук назоўнік | мужчынскі род

Эластычнае рэчыва, якое здабываецца з млечнага соку некаторых трапічных раслін або штучным спосабам і скарыстоўваецца для вырабу гумы.

• Натуральны к.
• Сінтэтычны к. (які атрымліваюць хімічным спосабам).

|| прыметнік: каўчукавы.

каўчуканос назоўнік | мужчынскі род

Расліна, з якой здабываецца каўчук.

|| прыметнік: каўчуканосны.

каўчэг назоўнік | мужчынскі род

1. У біблейскай міфалогіі: судна, у якім Ной выратаваў людзей і жывёл ад сусветнага патопу.

2. У праваслаўнай царкве: скрынка для захоўвання некаторых асабліва каштоўных рэчаў.

|| прыметнік: каўчэжны.

квадра назоўнік | жаночы род

Кожная з чатырох фаз Месяца.

|| прыметнік: квадравы.

квадрат назоўнік | мужчынскі род

1. Роўнастаронні прамавугольнік, а таксама прадмет або ўчастак такой формы.

   • К. стала.

2. У матэматыцы: здабытак ад памнажэння якога-н. ліку на самога сябе.

   • Дзевяць — гэта к. трох.

3. У матэматыцы: паказальнік ступені, роўны двум.

   • Узвесці шэсць у к.

|| прыметнік: квадратны.

• К. корань.

квадратны прыметнік

1. гл. квадрат.

2. Які мае форму квадрата або падобны на квадрат.

   • Квадратная табурэтка.
   • К. двор.

квадратура назоўнік | жаночы род

У матэматыцы: вылічэнне плошчы або паверхні фігуры.

Квадратура круга —

1. невырашальная задача ператварэння круга ў роўнавялікі квадрат;
2. наогул невырашальная задача.

квадрыга назоўнік | жаночы род

Двухколавая антычная калясніца, запрэжаная чацвёркай у адзін рад.

квадрыльён назоўнік | мужчынскі род

Назва ліку ў выглядзе адзінкі з пятнаццаццю нулямі, а ў некаторых краінах — з дваццаццю нулямі.

|| прыметнік: квадрыльённы.

квазі прыстаўка

Першая частка складаных слоў — тое, што і ілжэ… (у 1, 2 і 4 знач.), напр. квазіактыўны, квазівучоны, квазікласічны, квазімагнітны, квазінавуковы, квазіполюс, квазісапраўдны, квазіспецыяліст; квазізорка, квазіімпульс, квазічасціца.

квакаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Пра лягушак: утвараць гукі, падобныя на «ква-ква».

|| аднакратны дзеяслоў: квакнуць.

|| назоўнік: кваканне.

квакер назоўнік | мужчынскі род

Паслядоўнік адной з пратэстанцкіх рэлігійных сектаў, якая адвяргае царкоўныя абрады (у ЗША, Англіі і некаторых іншых краінах).

|| прыметнік: квакерскі.

квакша назоўнік | жаночы род

Дрэвавая лягушка.

кваліфікаваны прыметнік

1. Які мае кваліфікацыю (у 2 знач.); вопытны.

   • К. спецыяліст.

2. Які патрабуе спецыяльных; ведаў.

   • Кваліфікаваная праца.

|| назоўнік: кваліфікаванасць.

кваліфікаваць дзеяслоў | закончанае і незакончанае трыванне

1. каго (што). Устанавіць (устанаўліваць) ступень чыёй-н. падрыхтоўкі, годнасці да якой-н. працы, дзейнасці.

   • К. спецыяліста.

2. каго-што. Ацаніць (ацэньваць), вызначыць (-аць) якім-н. чынам.

   • Як к. такія паводзіны?

|| назоўнік: кваліфікацыя.

кваліфікатыўны назоўнік | жаночы род | кніжнае

Якасны.

• К. метад.

|| назоўнік: кваліфікатыўнасць.

кваліфікацыя назоўнік | жаночы род

1. гл. кваліфікаваць.

2. Ступень падрыхтаванасш, прыгоднасці да якой-н. працы.

   • Высокая к. рабочых.

3. Прафесія, спецыяльнасць.

   • Набыць кваліфікацыю слесара.

|| прыметнік: кваліфікацыйны.

• Кваліфікацыйная камісія.

квант назоўнік | мужчынскі род

У фізіцы: найменшая колькасць энергіі, якая аддаецца або паглынаецца фізічнай велічынёй у яе нестацыянарным стане.

• К. энергіі.
• К. святла.

|| прыметнік: квантавы.

• Квантавая тэорыя.
• Квантавая электроніка.

квантытатыўны прыметнік | спецыяльны тэрмін

Тое, што і колькасны.

|| назоўнік: квантытатыўнасць.

квапіцца дзеяслоў | незакончанае трыванне

Пасягаць на што-н., мець жаданне завалодаць чым-н.

• К. на чужое дабро.

|| закончанае трыванне: паквапіцца.

кварта назоўнік | жаночы род

1. Даўнейшая мера аб’ёму вадкіх і сыпучых рэчываў (розная ў розных краінах).

2. Металічная пасудзіна з ручкай, з якой п’юць ваду, квас.

|| памяншальная форма: квартачка.

|| прыметнік: квартачны і квартавы.

квартал назоўнік | мужчынскі род

1. Частка горада, абмежаваная некалькімі перакрыжаванымі вуліцамі.

   • Завадскі к.

2. Чацвёртая частка справаздачнага года.

|| прыметнік: квартальны.

квартэт назоўнік | мужчынскі род

1. Музычны твор для чатырох выканаўцаў з партыямі для кожнага.

2. Ансамбль з чатырох выканаўцаў.

   • Вакальны к.
   • Струкны к.

|| прыметнік: квартэтны.

кварц назоўнік | мужчынскі род

1. Мінерал, адна з крышталічных разнавіднасцей крэменязёму.

2. Апраменьванне кварцавай лямпай з лячэбнымі мэтамі (размоўнае).

   • Прызначаць хвораму к.

|| прыметнік: кварцавы.

• Кварцавая лямпа (электрычная лямпа ў выглядзе невялікага балона з кварцавага шкла, якая дае ультрафіялетавыя прамяні).

кварцаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Апрамяняць кварцавай лямпай.

• К. медыцынскія інструменты (з мэтай стэрылізацыі).

|| назоўнік: кварцаванне.

квас назоўнік | мужчынскі род

Кіславаты напітак, прыгатаваны на вадзе з хлеба з соладам, а таксама з фруктаў, ягад.

• К. з каліны.
• Перабівацца з хлеба на к. (жыць бедна).

|| памяншальная форма: квасок.

|| прыметнік: квасны.

Квасны патрыятызм (устарэлае неадабральнае) — няправільнае, агульнае ўсхваленне ўсяго свайго, нават адсталых форм жыцця і побыту і ганьбаванне ўсяго чужога.

квасаварня назоўнік | жаночы род

Прадпрыемства, дзе вараць і рыхтуюць квас.

квасок назоўнік | мужчынскі род

1. гл. квас.

2. з кваском (размоўнае) — кіславаты на смак.

   • Яблыкі з кваском.

квасіць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Даводзіць да стану браджэння,; акісляць.

• К. капусту.

|| закончанае трыванне: заквасіць.

|| назоўнік: квашанне.

кватараваць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

1. Часова жыць у каго-н., наймаючы кватэру.

2. Размяшчацца на пастой (пра войска).

кватарант назоўнік | мужчынскі род

Тое, што кватэранаймальнік.

|| жаночы род: кватарантка.

|| прыметнік: кватаранцкі.

кватар’ер назоўнік | мужчынскі род

Ваеннаслужачы, якога пры пераводзе часці пасылаюць уперад для падрыхтоўкі месца і раскватаравання яе.

|| прыметнік: кватар’ерскі.

кватэра назоўнік | жаночы род

1. Асобнае жылое памяшканне ў доме з кухняй, пярэдняй і пад.

   • Трохпакаёвая к.

2. Памяшканне, якое часова наймаецца ў каго-н. для жылля.

   • Жыць на прыватнай кватэры.

3. Месца размяшчэння войск у населеным пункце.

   • Размясціцца на зімнія кватэры.
   • Галоўная к. (штаб галоўнакамандуючага; устарэлае).

|| памяншальная форма: кватэрка.

|| прыметнік: кватарны.

• Кватэрнае размяшчэнне войск (не ў казарменных памяшканнях).

кватэранаймальнік назоўнік | мужчынскі род

Той, хто наймае кватэру.

|| жаночы род: кватэранаймальніца.

кватэрка назоўнік | жаночы род

Даўнейшая мера вадкіх або сыпкіх рэчываў, роўная чацвёртай частцы кварты (у 1 зкач.).

|| прыметнік: кватэркавы.

квахтаць (квактаць) дзеяслоў | незакончанае трыванне

Пра курэй і самак некаторых птушак: ствараць кароткія, адрывістыя гукі.

|| назоўнік: квахтанне і квактанне.

квахтуха (квактуха) назоўнік | жаночы род

Курыца, якая выседжвае або выводзіць куранят.

квач² назоўнік | мужчынскі род

Дзіцячая гульня, па правілах якой адзін з удзельнікаў, дагнаўшы другога, павінен дакрануцца да яго.

квашаны прыметнік

Атрыманы ў выніку квашання; кіслы.

• Квашаная капуста.

квашаніна назоўнік | жаночы род

Халадзец, студзень.

квета прыстаўка

Першая частка складаных слоў са знач. які мае адносіны да кветкі (у 1 знач.), кветак, напр. кветаед (жук), кветалісцік, кветаложа, кветаножка.