Усе словы

катрыншчык назоўнік | мужчынскі род

Вандроўны музыкант з катрынкай.

|| жаночы род: катрыншчыца.

катурхаць дзеяслоў | размоўнае | незакончанае трыванне

Штурхаць каго-н., прымушаць ачнуцца, прыйсці да памяці.

• К. сына раніцай.

катух назоўнік | мужчынскі род

1. Невялікі хлеў або адгароджанае месца ў хляве.

   • К. для свіней.

2. пераноснае значэнне: Пра цёмны, малы пакой або хату (размоўнае).

   • Сем гадоў жыву ў гэтым катуху.

|| памяншальная форма: катушок.

катушка назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

Цыліндр для намотвання дроту.

• К. дроту.
• К. нітак.

|| прыметнік: катушачны.

катэгарычны прыметнік

1. Ясны, безумоўны, які не дапускае іншых тлумачэнняў.

   • К. загад.
   • Катэгарычнае патрабаванне.

2. Рашучы, які не дапускае пярэчанняў.

   • Катэгарычная думка.
   • К. адказ.

|| назоўнік: катэгарычнасць.

катэгорыя назоўнік | жаночы род

1. У філасофіі: агульнае паняцце, якое адлюстроўвае найбольш істотныя сувязі і адносіны рэальнай рэчаіснасці і пазнання.

   • К. часу.
   • К. формы і зместу.

2. У навуковай тэрміналогіі: родавае паняцце, якое абазначае разрад з’яў, прадметаў ці найбольш агульную іх прымету.

   • Граматычныя катэгорыі.
   • К. роду.
   • Гістарычныя катэгорыі.

3. Група асоб, аднародных прадметаў, з’яў, аб’яднаных агульнасцю якіх-н. прымет.

   • Розныя катэгорыі людзей.

|| прыметнік: катэгарыяльны.

катэдж назоўнік | мужчынскі род

Невялікі жылы дом у прыгарадзе, рабочым пасёлку, звычайна з мансардай і зямельным участкам.

катэр назоўнік | мужчынскі род

1. Невялікае вяслярнае або самаходнае судна для транспартных, спартыўных і прамысловых мэт.

   • К. на падводных крылах.

2. Малы ваенны карабель спецыяльнага або дапаможнага прызначэння.

   • Тарпедны к.

|| прыметнік: катэрны.

катэт назоўнік | мужчынскі род

У матэматыцы: старана прамавугольнага трохвугольніка, якая прымыкае да яго прамога вугла.

катэхізіс назоўнік | мужчынскі род

Кароткі выклад хрысціянскага веравучэння ў пытаннях і адказах.

|| прыметнік: катэхізічны.

каузальнасць назоўнік | жаночы род | спецыяльны тэрмін

1. гл. каузальны.

2. У філасофіі: тое, што і прычыннасць.

каузальны прыметнік | кніжнае

Які адносіцца да прычынна-выніковых адносін, да выражэння гэтых адносін.

• Каузальная сувязь з’яў.

|| назоўнік: каузальнасць.

кафедра назоўнік | жаночы род

1. Узвышэнне для лектара, прамоўцы.

   • Лектар падняўся на кафедру.

2. У вышэйшай школе: аб’яднанне спецыялістаў вучэбных дысцыплін, якія адносяцца да адной галіны навукі.

   • К. хіміі.
   • К. беларускай мовы і літаратуры.

3. Пасада епіскапа, які кіруе епархіяй.

|| прыметнік: кафедральны.

• Кафедральны сабор — галоўны сабор у горадзе, у якім богаслужэнне вядзе епіскап.

кафейня назоўнік | жаночы род

Маленькі рэстаран з продажам кофе.

кафейнік назоўнік | мужчынскі род

Пасудзіна для варкі кофе.

кафейніца назоўнік | жаночы род

1. Банка для захоўвання кофе.

2. Ручны млынок для размолвання зерняў кофе.

кафеін назоўнік | мужчынскі род

Узбуджальны сродак, які здабываецца з зярнят кофе, чайнага лісця і скарыстоўваецца ў медыцыне як стымулятар дзейнасці цэнтральнай нервовай сістэмы.

|| прыметнік: кафеінавы.

кафля назоўнік | жаночы род

Керамічны выраб для абліцоўкі сцен і печаў.

|| прыметнік: кафляны.

• Кафляная сцяна.
• К. цэх.

кафліна назоўнік | жаночы род | размоўнае

Адна плітка кафлі.

кафтан (каптан) назоўнік | мужчынскі род

Даўнейшая мужчынская і жаночая верхняя вопратка з доўгімі поламі.

|| прыметнік: кафтанны і каптанны.

кафэ назоўнік | ніякі род | нескланяльнае

Невялікі рэстаран.

кафэтэрый назоўнік | мужчынскі род

Кафэ з сістэмай самаабслугоўвання.

кафэшантан назоўнік | мужчынскі род

У некаторых краінах: кафэ з адкрытай сцэнай для выступленняў, звычайна непрыстойнага характару.

|| прыметнік: кафэшантанны.

кафяварка назоўнік | жаночы род

Апарат або пасудзіна для прыгатавання кофе.

|| прыметнік: кафяварны.

кафямолка назоўнік | жаночы род

Прыбор для драблення прапражаных кафейных зярнят.

• Электрычная к.

каханак назоўнік | мужчынскі род | размоўнае

1. Любы, каханы (у 2 знач.).

2. Тое, што і палюбоўнік.

каханка назоўнік | жаночы род

1. Любая, каханая (у 2 знач.).

2. Тое, што і палюбоўніца.

каханне назоўнік | ніякі род

Вялікае сардэчнае пачуццё да пэўнай асобы другога полу.

• Першае к.
• Прызнацца ў каханні.

каханы прыметнік

1. Які выклікае каханне, да якога накіравана каханне.

   • К. хлопец.

2. Той, каго кахаюць.

кахацца дзеяслоў | незакончанае трыванне

Кахаць адзін аднаго.

кахаць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Мець вялікае сардэчнае пачуццё да асобы другога полу.

кахецінцы назоўнік | мужчынскі род

Назва грузінаў, якія жывуць у Кахеціі — гістарычнай вобласці Усходняй Грузіі.

|| жаночы род: кахецінка.

|| прыметнік: кахецінскі.

кацавейка назоўнік | жаночы род | размоўнае

Кароткая кофта на ваце, футры або на падкладцы.

кацельны прыметнік

1. гл. кацёл.

2. кацельная, -ай, -ыя, -ых, ж. Памяшканне, дзе знаходзяцца паравыя катлы, кацельныя ўстаноўкі.

кацельня назоўнік | жаночы род

Тое, што і кацельная (гл. кацельны).

кацельшчык назоўнік | мужчынскі род

Спецыяліст па паравых катлах і іх эксплуатацыі.

кацюша назоўнік | жаночы род

У Вялікую Айчынную вайну: народная назва рэактыўнага мінамёта, устаноўленага на аўтамабілі.

кацялок назоўнік | мужчынскі род

1. Невялікі кацёл, пасудзіна для варкі ежы і для яды з яго.

   • Салдацкі к.

2. Цвёрды мужчынскі капялюш з акруглым верхам і вузкімі палямі.

3. пераноснае значэнне: Тое, што і галава (у 3 знач.; размоўнае).

   • Штосьці к. не варыць.

|| прыметнік: кацялковы.

кацяня (кацянё) назоўнік | ніякі род

Дзіцяня кошй.

кацёл назоўнік | мужчынскі род

1. Вялікая металічная пасудзіна круглай формы (для награвання вады, прыгатавання ежы і пад.).

   • Агульны к. (пераноснае значэнне: харчаванне з агульнай кухні, сумеснае карыстанне чым-н. увогуле).

2. Закрытая пасудзіна для ператварэння вады ў пару.

   • Паравы к.

3. пераноснае значэнне: Поўнае акружэнне воінскай групоўкі.

   • Мінскі к.

|| прыметнік: катловы і кацельны.

• Катловае забеспячэнне (з агульнага катла; афіцыйнае).
• Кацельная ўстаноўка.

кацёлка назоўнік | жаночы род

1. Драўляны кружок, круг.

2. пераноснае значэнне: Пра поўную, невялікага росту жанчыну, дзяўчыну (размоўнае жартаўлівае).

|| прыметнік: кацёлкавы.

каціравацца дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Цаніцца, ацэньвацца (пра тавары, каштоўныя паперы, валюту) (спецыяльны тэрмін).

2. Быць у абароце на біржы (спецыяльны тэрмін).

3. Атрымліваць, мець тую або іншую ацэнку ў вачах грамадства: цаніцца, прызнавацца значным.

   • Чалавек з ведамі каціруецца ўсюды.

каціраваць дзеяслоў | спецыяльны тэрмін | закончанае і незакончанае трыванне

Вызначыць (вызначаць) цану (курс) якіх-н. каштоўных папер, тавараў, замежнай валюты.

|| назоўнік: каціроўка.

|| прыметнік: каціровачны.

каціцца² дзеяслоў | незакончанае трыванне

Нараджаць дзіцянят (пра некаторых жывёл — авечку, казу, кошку і інш.).

|| закончанае трыванне: акаціцца.

каціць дзеяслоў | незакончанае трыванне

1. Рухаць, перамяшчаць што-н., застаўляючы каціцца па якой-н. паверхні, а таксама рухаць, везці што-н. на колах.

   • К. бервяно.
   • К. тачку.

2. Хутка ехаць (размоўнае).

   • К. на веласіпедзе.

качаваць дзеяслоў | незакончанае трыванне

Весці неаседлы спосаб жыцця, пераязджаць з месца на месца; вандраваць.

|| назоўнік: качаванне.

качавы прыметнік

Які не мае аселасці, пераходзіць з месца на месца са сваёй маёмасцю; вандроўны; процілегласць аселы.

• Качавыя плямёны.

качагар назоўнік | мужчынскі род

Рабочы, які абслугоўвае топкі паравых катлоў.

|| прыметнік: качагарскі.

качагарка назоўнік | жаночы род

Памяшканне, дзе знаходзяцца топкі паравых катлоў.

|| прыметнік: качагарны.

качалка² назоўнік | жаночы род

1. Драўляны валік для раскачвання цеста або разгладжвання бялізны качаннем.

2. множны лік: Станок для разгладжвання, качання бялізны.